Al met al is hij positief over Rotterdam, de stad is de maat der dingen. In de geest van Pim Fortuyn (‘een probleem los je niet op door er veel geld tegenaan te gooien’) wil Leefbaar Rotterdam succes boeken met haar Rotterdamwet: door middel van een inkomenseis wil zij de toestroom van kansarme mensen stoppen. Dit zou zorgen voor een evenwichtiger bevolkingssamenstelling. “Rotterdam is de stad van de meeste uitkeringen en dat willen we niet meer. Wij zijn een Nederlandse stad met Nederlandse hardwerkende mensen. Wij zeggen hardop wat we zien. Dat is moreel leiderschap. We hebben dit nodig in een divers land. Met de Rotterdamcode kunnen we hardop aan mensen laten weten dat wij het anders zien. Leefbaar Rotterdam gelooft niet in de gezelligheid van gesubsidieerde feestjes. We willen een stad waarin westerse waarden worden nageleefd en iedereen zekerheid over de spelregels in Rotterdam heeft.” Een van de regels van Pastors is duidelijk: er moet door iedereen hard gewerkt worden. “Als ik op dinsdag over straat loopt denk ik: \ ‘ ‘Hebben al die mensen een snipperdag?’”

Ik ben heel dicht in de buurt gekomen van Merkel. Bzzzt.

De grote CDU-rally is een non-descripte gymzaal. Op de weg naar de ingang voel ik een wat bedrukte sfeer. Dat komt misschien omdat voor op de weg doodgravers staan in een wake om de recent overleden ‘solidariteit’, verderop in zwart geklede jongeren op zeepkisten zwarte folders uitdelen, en vlak voor de bewaking een paar klimaatactivisten worden weggestuurd.
Michael heeft een zwarte hoge hoed op, en staat op een zeepkist. Hij demonstreert tegen het CDU, omdat de partij het recente besluit van het Constitutioneel Hof dat het huidige kiessysteem ongeldig noemde, naast zich neer legt. Michael vindt het onverkropbaar dat alle partijen, van links naar rechts, voor een kiesstelselwijziging zijn, behalve het CDU. Als enige reden daarvoor kan hij aanwijzen dat het CDU behoort tot een van de ‘powers that be’.

Binnen valt de bedruktheid van me af. Een dikke man, verkleed als één van de blues brothers, met zwart pak, bril en hoedje, is erg tevreden het hele gebeuren aan het filmen. Hij vindt het leuk als ik een foto van hem neem.
Ik kijk de zaal rond. Je voelt hier- macht! Bewakingsmensen, ontvangstcommissies, enorme posters, veel mensen. Maar het is een elegante macht, met een bepaalde zelfverzekerdheid. Om me heen zie ik alleen maar nette mensen, geen bankiers, ook geen dokwerkers. Huizenbezitters, gezinsmensen, een auto, misschien twee: je buren. Ze zijn vervuld met rust, en vooral hoop. Ze weten dat ze aan de winnende hand zijn, en ze voelen een moreel gelijk aan hun kant. De zaal is ook anders dan bij de SPD-rally ingedeeld: er is geen voorop in de zaal gestelde selectie van mediageniek klapvee opgesteld; verderop is wel een bescheiden tribune opgesteld voor ‘enthousiaste CDU-jugend’; dit blijkt later Team Deutschland te zijn, het jongeren campagneteam van het CDU. Zonder al te veel moeite weet ik tot aan de meest dichtbijzijnde rijen te komen. Ik sta nu minder dan vijf meter af van Angela Merkel. Op het podium speelt zich een TV-show af. Een charmante man onderwerpt Merkel aan een warme ondervraging, op een journalitiek toon, en Merkel geeft gevat antwoord. Er wordt veel gelachen; en wanneer Merkel zich ergens verspreekt maar zich er weer geestig uit weet te te redden, is de betovering compleet. Merkel ist die Kanzlerin. De menigte scandeert. De ondervrager wacht geduldig, en zegt dan dat Angela er een beetje vermoeid uitziet. Ja, dat klopt, zegt ze. Ze is net vier dagen in Pittsburg geweest om met de wereldleiders een aanpak van de fianciële crisis te bedenken.
Een groepszucht: ze is Staatsvrouw.
Maar zeker ook een vrouw van het volk. Na het vraaggesprek wordt een directe satellietverbinding met Beieren tot stand gebarcht, waar voorzitter van zusterpartij CSU, Horst Seehofer, tegelijkertijd bezig blijkt te zijn met een rally in een zonnig München. De gymzaal is nu plotseling het midden van een rally-ende wereld. Seehofer prijst Merkel, als mens en Kanselier, en biedt haar namens het CSU een bierküchenherz, een traditioneel Beiers gebak aan, met de tekst: “Für Angela, unsere Sonneschein”. Bas Heijne, die met ons mee is in Berlijn, vertelde dat hij vertederd was om de glimlach die de koek bij de stugge vrouw teweegbracht. Paradoxaal genoeg is de veel uitgeplozen maar nooit geduide mysterie dat Merkel is verworden tot het centrum van een persoonlijkheidscultus- en het staat me niet tegen, het neemt me voor haar in.
Angela wordt door de ondervrager bdeankt, en ze gaat met applaus van het podium af. Vrijwel onmiddelijk springt er een blonde vrouw van voorbij de veertig jaar in een strakke leren broek waar je u tegen zegt het podium op, en zet met een band het speciaal voor Merkel geschreven lied ‘Superfrau’ in. Een christen-democraat naast me fluistert me in dat ze heel bekend is geweest in Oost-Duitsland. Gute Musik. De stijl van het lied valt het best te omschrijven als een mengeling tussen ‘Eurodance’ en Rammstein. De ondervrager, die op het podium is achtergebleven, doet de de bassist na. Had ik al gezegd dat de sfeer er goed in zit?
Het gevoel dat ik vroeger had, toen ik nog met het hele gezin keek naar het eerste seizoen van Idols, overviel me. Ik was hier getuige van een vriendelijke, moderne, televisievolkscultuur. Niets folkloristisch aan, gewoon wat de gemene deler van West-Europese burgers ‘leuk’ vindt. Het gevoel van het CDU.
De toespraak die Merkel hierna hield was zeer inhoudelijk. Met trots ging Angela in op het erfgoed van CDU-econonoom Ludwig Erhard, schrijver van Wohlstand für Alle en de vader van de sozial-marktwirtschaft, het ‘Rijnlandse’ economische model waarmee Merkel claimde niet alleen de beste papieren te hebben om de crisis op te lossen, maar waarmee ook de sociale rechtvaarigheid zou kunnen worden gewaarborcht, terwijl er banen bijkomen door economische groei. Ze sprak haar absolute voorkeur uit voor het regeren met de FDP. Ze ging in op onderwijs, en de zorg voor ouderen. Ze eist het succes op van de afgelopen vier jaren, en claimt dat slechts het CDU weer stabiliteit kan garanderen. Dit zonder auto-cue, en zonder, zoals Steinmeier gisteren wel deed, van haar papier te lezen. Het was wervelend.
Terwijl ze van het podium af gaat, snel ik naar voren; ik wil haar hand schudden. Helaas. Ik kom tot op twee meter afstand, maar ze wordt langs me heen geleid. Maar toch: bzzzt.

Er is na Merkels vertrek voor de aanwezigen uitstekende erwtensoep met Frankfurterworst voorhanden, gratis. En ik nam een biertje, dat was lekker. Toen ik buiten kwam, was ik de demonstranten helemaal vergeten.

Vandaag ben ik toeschouwer geweest bij de rally van de SPD, onder de Berliner Tor, aan het einde van Unter den Linden. Het was een gedrocht.

Frank-Walter Steinmeier is bezig op een presidium zijn verkiezingsprogramma te verkondigen, met cadans in stemverheffing, om uiteindelijk zijn standpunt te plaatsten in het geklap van de aanwezigen. Een massa-rally van de sociaal-democraten? Nauwelijks.
Mocht je Steinmeier vanavond op het Journaal langs hebben zien komen, dan zal je ook beelden langs hebben zien komen van een enthousiast klappende menigte, jong en oud, vrouw en man, allochtoon en gay. Klopt.
Voor het presidium waarop SPD-prominenten als een politburo, staand, Frank-Walter aanhoren, zijn een zestal bankjes opgesteld waarop dertig vrouwen, mannen, bejaarden, homo’s en allochtonen de applausmachine vormen. Om de door bewaking afgesloten ruimte voor het podium zijn er om en rond de duizend aanwezigen, de helft staat erbij, sommigen roken, een enkeling klapt. Als je ooit op Unter den Linden ben geweest, en als je weet, dat de SPD de op een na grootste partijvan Duitsland is, dan is het treurig dat de partij voor zo’n overduidelijk etnisch en anderzijds gedifferentieerd klapvee heeft moeten zorgen.

De grote coalitie tussen de christen-democraten en de SPD was in 2005 niet de inzet van de verkiezingen geweest, maar omdat de SPD niet een meerderheid kon vormen met de linksere en groene partijen, en het CDU met de liberale FDP (‘zwart-geel’) ook niet de meerderheid zou halen, waren de twee reuzen tot een cohabitation veroordeeld.
Niemand was er werkelijk gelukkig mee.

De afgelopen vier jaar worden door veel Duitsers vooral als ‘rustig’ getypeerd. Er zijn wat goede dingen gebeurd, over de hele linie is ‘stabiliteit’ het woord dat de klok slaat. Zou Steinmeier er dan niet beter aan doen om de succes van de coalitie voor zichzelf op te eisen?

Steinmeier zit met het probleem dat het CDU de afgelopen vier jaar zich behendig de ‘linkse’ dossiers, zoals zorg en sociale zekerheid, eigen heeft gemaakt. De indruk die Angela Merkel heeft gegeven met haar garantie dat de Duitse staat de tegoeden van spaarders waarborcht, hebben de sociaal-democraten buiten spel gezet. Zout in de wond is dat Merkel er aanzienlijk minder moeite mee heeft haar voorkeur uit te spreken voor een andere coalitiegenoot dan Steinmeier.

Nadat de SPD aangegeven heeft niet over links te willen regeren, lijkt de enige optie een herstart van de grote coalitie.
Daarover zijn ook SPD-kiezers ontevreden, maar ze zien geen andere optie. Regeren over links is volgens velen niet haalbaar, sommigen denken dat die coalitie niet stabiel gneog zou zijn. De SPD lijkt ook vast te zitten in het midden. Felle aanvallen op het CDU om zich te profileren behoren niet tot de mogelijkheden; het zou na vier jaar regeringsdeelname als hypocriet overkomen.
In plaats daarvan beperkt Steinmeier zich tot het zich herijken op oude sociaal-democratische bronnen. “Uitbuiting”, “Gerechtigheid”, “Zwakkeren verheffen”; Steinmeier dist de ene na de andere abstractie op. De SPD aanhang kan desgevraagd ook niet beamen dat het goed gaat met de SPD; de rokers en de omstaanders kunnen zelfs niet bevestigen dat de SPD een goede partij is, of dat Steinmeier ze aanspreekt. In alles zijn zij verenigd door de angst voor ‘zwart-geel’, en zoals Steinmeier al zei: “Een stem op een andere partij, al zijn het de piraten of de groenen, het is een stem voor zwart-geel.”

De partij is in het defensief. Na de verkiezingen zal duidelijk worden of de SPD in het minst erge geval veroordeeld wordt tot een tweede termijn met een onvriendelijke christen-democratische reus, of dat de SPD ook de laatste paar procentpunten in de peiling kwijtraakt aan een voorkeur van de kiezer voor een coalitie zoals Merkel het wil. Voor Steinmeier, is de verwachting, staat er behalve de procentpunten ook vooral zijn politieke geloofwaardigheid op het spel.

Tip van mijn kant: de gok die het FDP nam om een exit-timetable voor Afghanistan te eisen, is de centrumrechtste kiezer die voor terugtrekking is, goed bevallen: Centrumrechts domineert in de peiling, meldt BN De Stem.

Ik heb mijn stem al uitgebracht!