In een liberaal systeem is het omvallen van een bedrijf een normale gang van zaken. Onder het mom van “de kaf van het koren scheiden”, zijn faillissementen aan de orde van de dag.

Je gokt, je verliest, en je bent failliet.

Bij grootbanken geldt dit devies echter niet. Het probleem is namelijk dat deze bedrijven dusdanig groot, en dusdanig gewichtig, zijn in een economie, dat omvallen hoogst ongewenst is. Het kan de gehele economie op de rand van de afgrond brengen.

Indien deze situatie zich toch voordoet (denk aan Fortis) staat de overheid voor een duivels dilemma: de bank redden, en daarmee belastinggeld aanwenden om de schade te beperken. Of, de bank laten vallen, en daarmee de gehele economie in groot gevaar brengen. We kunnen dit gerust een moreel dilemma noemen (in economische termen moral hazard). Als het goed gaat met de economie, drijft het kapitalisme de winst (en de bonussen) in de zakken van de bankiers. Als het economisch slecht gaat, worden de verliezen gesocialiseerd door de overheid. Privatize the profits, socialize the cost.

Kop jij wint, munt ik verlies.

De Nederlandse economie is uit de recessie. Gelukkig. Helaas is het niet allemaal zonneschijn; de uitzonderlijke economische situatie geeft economen namelijk een terminologisch probleem.

Want als we nu moeten beschrijven hoe onze economie draait hebben we twee keuzes: of de economie is in een recessie (negatieve economische groei) of uit de recessie (terug naar economische groei).

Je bent in de hel, of in de hemel – andere opties zijn er niet.

Het begrip kredietcrisis is alomtegenwoordig. Iedereen praat erover. Maar wat wordt hier precies mee bedoeld? En hoe zijn we gekomen tot dit probleem?

Paradoxaal genoeg, door een overvloed aan krediet.

Het eind van de vorige – en het begin van deze – eeuw was een gouden tijd voor banken. Het systeem leek idyllisch. In de Westerse wereld, en vooral in Amerika, werd veel geleend tegen hoge percentages. Iedereen wilde een nieuwe, betere auto of een nieuw, groter huis.

Het gevecht om de claim wie de kredietcrisis zag aankomen, en wie de beste oplossingen biedt, is begonnen.

De VVD bijt de spits af met een nieuw campagnefilmpje waarin de economie centraal staat. Begeleid door dramatische muziek worden beelden getoond van Mark Rutte die in 2008 al aangeeft dat er een crisis aankomt. In hetzelfde filmpje zien we Wouter Bos en Jan Peter Balkenende zeggen dat het allemaal wel meevalt. De VVD concludeert hieruit dat zij alles zagen aankomen, terwijl het kabinet “zijn kop in het zand stak”.

Dat maakt Rutte volgens het filmpje geschikt, en Bos en Balkenende ongeschikt, om ons land door de crisis te leiden. Rutte wist per slot van rekening wat er moest gebeuren. Het is interessant (misschien zelfs moedig) dat de liberale partij de crisis tot campagne punt probeert te bombarderen. Zeer veel mensen vinden immers dat een te ver doorgeschoten liberalisering van de bankensector tot de huidige crisis heeft geleid. Zouden al die mensen ook vergeten zijn wat de VVD nog meer zei toen de crisis begon?

De definitie van solidariteit (één van de pilaren van de PvdA) blijkt onderhevig aan discussie. Een discussie die, interessant genoeg, generaties scheidt.

Volgens de grondbeginselen van de PvdA is solidariteit feitelijk de “bereidheid om verantwoordelijkheid te dragen voor elkaars lot”. Onder het parool “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”, wil de partij (positieve) vrijheid en gelijkheid bewerkstelligen.

Maar in de Amsterdamse wijk Zeeburg reageerde vooral jongeren sceptisch.

 ”Arbeit muss sich wieder Lohnen”

Met die slagzin probeerden de Liberalen in Duitsland stemmen te trekken bij de landelijke verkiezingen. De redenering van de partij, die ook door onze VVD wordt onderschreven, is in essentie simpel. Als ik van elke euro die ik extra verdien, 45% in plaats van 55% moet afdragen aan belastingen wordt mijn arbeid meer beloond. Ondernemerschap krijgt zo een extra impuls.  

De Liberale Partij FDP heeft het goed gedaan bij de recente Bondsdagverkiezingen, met een fundamentalistisch liberaal programma. De FDP stelt dat de overheid zich terug moet trekken uit de economie (bijvoorbeeld door minder sociale projecten te financieren en premies te minimaliseren). Wanneer de overheid ophoudt mensen voor te trekken (of te “pamperen”) kan de markt zelf zorgen dat de poppetjes op de goede plek komen. Meritocratie op zijn best. “Arbeit muss sich wieder Lohnen”.

Vraag is: werkt het ook in de praktijk?