Als ik iets moet kiezen, dan een onderdeel van donderdag de 12e. Die dag bezochten we een Palestijns vluchtelingenkamp, waar onze komst op traditionele wijze werd ingeluid. Wat flauw misschien, maar ik doel op de stenen die tegen de bus werden gegooid. De daders zagen er niet bepaald gevaarlijk uit – kinderen van tussen de acht en dertien jaar – maar prettig was het niet.

Een goed verhaal misschien, voor thuis of op het werk.

Enkele reisgenoten spraken achteraf van ‘kiezelstenen’, maar daarmee wordt de werkelijkheid geweld aangedaan. Zeker, er waren kleinere stenen bij, maar ook gewone, ouderwetse stenen, van het formaat dat de televisiekijker kent uit de eerste intifada. De buschauffeur, een Palestijn die in Israël werkt en woont, raakte van streek en weigerde aanvankelijk door te rijden.

In de bus ontstond een wonderlijke hilariteit. Hier zaten we, in een bus met grote ramen, als op een safaritocht door de Beekse Bergen, te kijken naar de zich woest voordoende Palestijnse jeugd. Om mij heen werden grappen gemaakt en ik deed mee. Het was ook grappig. Bovendien raakten de stenen alleen het staal en niet het glas van waarachter wij toekeken. Dat leek me veelzeggend, want hoewel het ook mogelijk was het glas te raken, gebeurde dat niet. Trouwens, het was maar een minderheid die daadwerkelijk gooide. Er liepen ook schatjes tussen, met rugzakjes en grote ogen. Nee, het grootste deel van deze kinderen zou nog jaren geen bomgordel dragen.

Ik schertste dat een driejarige de bus naderde met een appel in zijn hand.

Een opmerking over Gouda hield ik voor me. Intussen dacht ik na over de chauffeur. Zouden er verzekeraars zijn die de schade aan zijn bus, opgelopen in een vluchtelingenkamp op de Westoever, wilden vergoeden?
Wij vervolgden onze reis door het kamp, dat niet bestond uit tenten, maar uit flats. In verhouding tot de meeste Arabische steden waar ik geweest ben, zag het Palestijnse kamp er niet zo heel anders uit. Wie weleens gereisd heeft, kan al gauw armoediger plaatsen opnoemen – althans, armoediger ógende plaatsen, want de buitenkant zegt niet alles. De toekomstperspectieven zijn erbarmelijk.

Een in het oog springend verschil met andere Arabische steden vond ik de posters op de muren met daarop Arafat en Abu Mazen (vaak samen afgebeeld), Hamas-icoon Sjeik Yassin, en de vergeelde of verblauwde portretten van inmiddels opgeblazen zelfmoordterroristen. Verder veel gele vlaggen, die voor Fatah wapperden. Het conflict was overal zichtbaar.

In een schoolgebouw met een speeltuintje woonden we een korte lezing bij. Toen de spreker daarnaar gevraagd werd, zei hij voorstander te zijn van de tweestatenoplossing langs de groene lijn van ‘67. Een vriendelijke kerel.

Mijn aandacht werd getrokken door een collage aan de muur, niet veel groter dan een A4’tje, waarop de Palestijnse vlag was afgebeeld, in de vorm van de staat Israël en de gebieden die zij bezet houdt. Op de middelste baan van de vlag waren twee foto’s gelijmd van strijders die in de rook staan van hun net afgevuurde qassamraket.

De muur ernaast was behangen met kindertekeningen. De felgekleurde wereld die daarop stond afgebeeld, kwam mij vertrouwder voor dan die van de collage op de aangrenzende muur. Het trof mij als een prettig idee, dat alle kindertekeningen op elkaar lijken, waar je ook komt. Groen gras. Een knuffelbeer met een roze konijn. En een groot geel kuiken dat glimlacht. Even was het conflict niet meer zichtbaar.

Lees de blogpost hier op zijn site.

Onderstaand gedicht zag ik laatst op een muur staan. Ik dacht, laat ik het overnemen voor de site van BKB.

Ze zijn voor dit of tegen dat
Ze wandelen
In lege mars de Dam op

Ze zijn voor dit of tegen dat
Vragen
‘Was je erbij?
‘k Heb twee uur meegelopen.’

Ze zijn voor dit of tegen dat
Achter ‘t vaandel aan
Borden van protest
Zo
Ontzettend
Aangedaan

Ze zijn voor dit of tegen dat
Hun vlaggen zwart en rood
Met groen en wit een nieuw verhaal
(Op een andere wind
Waait een ander vaan)

Ze lopen met ’t vizier gesloten
Voor dit of tegen dat
Ze lopen met gesloten ogen

]]> http://www.bkbacademie.nl/gedicht-over-de-nederlandse-protestmarsen/feed 7 http://www.bkbacademie.nl/filosoof-bernard-henri-levy-over-gaza http://www.bkbacademie.nl/filosoof-bernard-henri-levy-over-gaza#comments Mon, 02 Feb 2009 09:04:36 +0000 Sander Kok http://www.bkbacademie.nl/?p=2055 De Franse filosoof Bernard-Henri Lévy, bij het grote publiek bekend door zijn inzet voor interventie in Bosnië en Darfur, heeft naar aanleiding van de situatie in Gaza een artikeltje geschreven. De vertaalde titel luidt: Liberate the Palestinians from Hamas. Ik neem de vrijheid het stuk in deze post integraal over te nemen uit de New York Times.

Althans, die vrijheid nam ik. Ik werd binnen een paar uur door twee BKB’ers in de nek gesprongen: het auteursrecht was in het geding. En gelijk hebben ze. Bij dezen dus de link.

In de zo nu en dan in gang gezette vredesprocessen is het Palestijnse vluchtelingenprobleem van groot belang. Wanneer men in onze tijd spreekt van 4,1 miljoen Palestijnse vluchtelingen, dan heeft men het over de oorspronkelijke vluchtelingen (nu nog een fractie van het totaal; denk aan getallen van duizend) plus hun nazaten. Minder dan eenderde van de 4,1 miljoen Palestijnse vluchtingen woont in een vluchtelingenkamp van de UNRWA.

De vredesonderhandelingen van 2000 (Camp David, de onderhandelingen waarbij de partijen het dichtst bij elkaars eisen in de buurt zijn geweest) liepen vast op het vluchtelingenprobleem. De Palestijnse Autoriteit, bij monde van Yasser Arafat, wilde dat alle vluchtelingen – dus de vluchtelingen en hun nakomelingen – zich binnen de grenzen van de staat Israël konden vestigen, terwijl toenmalig premier Ehud Barak van Israël op dat punt enkel terugkeer van de oorspronkelijke vluchtelingen, familiehereniging en geldelijke genoegdoening wilde aanbieden. Van de kant van de Palestijnen is het vluchtelingenprobleem een heet hangijzer; van de kant van Israël gaat dat ook op: de komst van vier miljoen Palestijnen wordt onaanvaardbaar geacht, omdat het Israëls bestaan als Joodse staat zou beëindigen, aangezien de mogelijkheid bestaat dat er door de instroom ineens minder Joden dan Palestijnen in Israël zouden wonen.

Aan het ontstaan van de oorspronkelijke, door de Verenigde Naties geschatte 711.000 Palestijnse vluchtelingen ligt een aantal oorzaken ten grondslag. Veel Palestijnen gaven in 1948 gehoor aan de oproepen van Arabische leiders om te vertrekken, om zodoende niet de oprukkende legers en Palestijnse strijders in de weg te zitten. Een kleiner aantal Palestijnen werd al dan niet terecht als vijandig aangemerkt en onder bedreiging gedwongen het land te verlaten. Het grootste deel vluchtte om niet bij de aanstaande oorlog – die tussen het nieuwe land Israël aan de ene, en Egypte, Syrië, Libanon, Jordanië, Irak, Jemen, Saoedie Arabië en de Palestijnse milities aan de andere kant – in de vuurlinie te staan. Onder veel Palestijnen, evenals in omliggende landen, heerste de verwachting dat de Arabische legers vanwege hun overmacht met gemak de nieuwe staat zouden overrompelen, maar de overwinning bleef uit.

Tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 ontstond een nieuwe exodus, bestaande uit een geschatte 280.000 tot 350.000 mensen uit de Westoever, de Gazastrook en de Golanhoogte. Ongeveer de helft hiervan (120.000 tot 170.000 mensen) waren vluchtelingen uit de eerste oorlog, die opnieuw vluchtten, of in andere gevallen werden verdreven.

Het totale aantal van 711.000 Palestijnse vluchtelingen wordt in Israël weleens gerelativeerd met het vergelijkbare aantal Joodse vluchtelingen die uit de Arabische landen werden verdreven, ten gevolge van dezelfde oorlog. De schattingen lopen uiteen van 758,000 tot 866,000 mensen. In de loop der jaren hebben deze vluchtelingen hun plaats gevonden in de Israëlische maatschappij, terwijl de oorspronkelijke Palestijnse vluchtelingen en hun nazaten die kans niet hebben gekregen (niet in de bezette gebieden en al helemaal niet in de Arabische landen waarin zij werden opgevangen – waarover straks meer).

Het Palestijnse recht op terugkeer werd op 11 december 1948 vastgesteld door de Verenigde Naties in resolutie 194. De resolutie was niet bindend, omdat zij afkomstig was van de Algemene Vergadering en niet van de Veiligheidsraad. Hoewel vermeldenswaardig is de relevantie ervan, dus van het al dan niet bindend zijn, nogal twijfelachtig: het moge inmiddels bekend zijn dat zowel niet-bindende als bindende resoluties met enige regelmaat door beide partijen aan de laars worden gelapt.

In het beruchte artikel 11 van deze resolutie, dat vaak met betrekking tot het Palestijnse vluchtelingenprobleem wordt aangehaald, spreekt men van een recht op terugkeer dat uitgeoefend moet worden “zo snel als praktisch mogelijk is” en dat het recht geldt voor hen die “in vrede met hun buren wensen te leven”. Er bestaat onenigheid over de vraag of die wens om in vrede te leven, in algemene zin nu wel of niet bestaat. Saillant detail is dat Israël zelf voor de resolutie heeft gestemd, terwijl de Arabische landen destijds tegen waren. Dit is in nauw verband te zien met de ambigue positie van de Arabische landen met betrekking tot het vluchtelingenprobleem.

De Palestijnen die de wijk namen naar omliggende landen, verkregen daar niet het staatsburgerschap. De Arabische Liga bepaalde in 1957 dat “elke discussie die gericht is op een oplossing van het Palestijnse probleem die niet gegrondvest is op het recht van de vluchteling om de staat Israël te vernietigen, gezien moet worden als een beschadiging van het pan-Arabische volk en een handeling van verraad.” Op dezelfde conferentie werd bepaald dat de Palestijnse vluchtelingen – en hun nazaten – geen staatsburgerschap zouden kunnen krijgen “ter vermijding van de ontbinding van hun identiteit en om hun recht op terugkeer naar hun thuisland te beschermen”. Tot op heden is er aan de kwestie van het staatsburgerschap weinig veranderd. Jordanië verleende tot nu toe als enige land aan al de door haar opgenomen Palestijnse vluchtelingen dezelfde rechten als die haar eigen burgers bezitten, maar er zijn ook bloedbaden aangericht onder de vluchtelingen. Ook in andere Arabische landen hebben de Palestijnse vluchtelingen het slecht getroffen. In Libanon bijvoorbeeld, is eigen bezit nog altijd verboden voor de Palestijnen en hun nakomelingen, en daarnaast is er in het verleden meerdere malen sprake geweest van massaslachtingen in de kampen, zoals in Sabra en Shatilla in 1982 door Libanese Falangisten (christenen), en in 1985 opnieuw door de Syrische Amal (sjiieten). Veel vluchtelingenkampen in Libanon zijn vrijstaten, waar Libanesen niet worden toegelaten. Een zeer klein, voornamelijk christelijk deel van de Palestijnse inwoners is het staatsburgerschap verleend.

]]> http://www.bkbacademie.nl/de-palestijnse-vluchtelingen/feed 0