Wat is het allemaal snel gegaan! Het verkiezingsfeestje bij de FDP in Berlijn aan het begin van ons jaar lijkt nog maar zo kort geleden, maar het einde van ons Academie 10 jaar is nu echt in zicht, jammer!

 We hebben een heel bijzonder jaar achter de rug. De Duitse parlementsverkiezingen, de tour door Nederland voor de gemeenteraadsverkiezingen en ook nog op de valreep Tweede Kamerverkiezingen. Genoeg mogelijkheden om te kijken of alle lessen die we gedurende de academie sessies hebben geleerd ook in de praktijk terugkomen.

 Ik heb het academie jaar als een enorme kans ervaren. Ik vond het een voorrecht om zoveel bijzondere mensen te ontmoeten, te leren van ervaren vakmensen en een kijkje te mogen nemen in de keuken van het campagne voeren. En boven alles heb ik genoten van de groep. De diversiteit aan mensen, de interessante discussies en de feestjes, dat maakte voor mij het academie jaar.

 Bedankt BKB en alle academici, ik vond het een fantastisch jaar!

Zo aan het eind van het academiejaar komt mijn afstuderen in zicht. Afgelopen halfjaar ben ik een heel interessante casus tegengekomen: de transformatie van de Europese Wijk in Brussel. Brussel huisvest sinds 1957 samen met Luxemburg en Straatsburg de Europese instellingen. De huisvesting en de ontwikkeling van kantoorruimte werd in de beginperiode van de Europese Unie ad hoc geregeld en niet strategisch gepland. Niet vanuit het perspectief van de lokale autoriteiten, noch vanuit de Europese instellingen. Daar komt nu verandering in met de prijsvraag om de Europese wijk een nieuw gezicht te geven. 

Vandaag de dag is de aanwezigheid van de EU in Brussel aanzienlijk toegenomen. De Europese Commissie (EC) alleen al bezet ongeveer 815.000 m2 kantoorruimte in de Leopold wijk in het oosten van de stad, ook wel de “Europese wijk” genoemd. De concentratie en de dichtheid van kantoren zet een grote druk op de buurt en de leefbaarheid staat dan ook op het spel. Vele oude woongebouwen zijn gesloopt om plaats te maken voor grote, onaantrekkelijke kantoorgebouwen. Andere functies zijn verdwenen en na 6 uur ’s avonds is de wijk een soort kantorenghetto. Aan de andere kant heeft de aanwezigheid van de Europese instellingen aanzienlijk bijgedragen aan de ontwikkeling van Brussel als een internationaal centrum en de economische ontwikkeling in de stad.

 Pas sinds 1997 is Brussel officieel de hoofdstad van Europa. Dit heeft de kijk van de EC op Brussel veranderd van tijdelijke standplaats tot volwaardige vestingplaats. Deze verandering heeft de noodzaak voor een nieuwe kijk op de Europese wijk naar voren gebracht, zowel vanuit de stad als vanuit de EC. In 2008 is daarom een prijsvraag uitgeschreven door de Europese Commissie en de gemeente Brussels, om de Europese wijk een nieuw gezicht te geven. De Franse architect Christian de Portzamparc heeft de stedenbouwkundige wedstrijd gewonnen. In het ontwerp is er plaats voor zowel kantoren als woningen. Hoogbouw wordt daarbij niet geschuwd. Gaat dat de leefbaarheid in de wijk verhogen? Erwan Saliva, een architect van het winnende architectenbureau zegt hierover: “Hoogbouw is geen probleem als er aan de voet van de toren genoeg kwalitatieve openbare ruimten zijn met parkjes, handelszaken, restaurants en cafés,” Ik vraag me af of je dit wel zo snel kan concluderen en of de wijk ook daadwerkelijk leefbaarder wordt door het voorgestelde ontwerp. Veel meer factoren hebben hier immers invloed op. Daarnaast is de transformatie van de Europese Wijk een hele grote stedenbouwkundige, financiële en procesmatige uitdaging. Genoeg werk aan de winkel dus!

Oud BKB-academicus Franka Hummels is maar zelden in Nederland. Ik had het geluk dat ik haar voor haar vertrek naar Wit Rusland nog op de valreep mocht spreken over haar journalistieke werk. Franka gaat naar Wit Rusland om te spreken met de hoofdpersonen uit haar zojuist geschreven boek. Het boek gaat over mensen die kind waren ten tijden van de ramp in Tjsernobyl. Deze mensen zijn nu rond de dertig jaar oud en staan voor de keuze neem ik wel of niet kinderen. Een lastige keuze in Wit Rusland, omdat nog steeds niet duidelijk is wat de invloed van de kernramp kan zijn op de ontwikkeling van baby’s en kinderen. En dat wordt ook niet duidelijk, omdat het land een dictatuur is en informatie over dit soort onderwerpen niet aan de bevolking wordt medegedeeld. En dat wordt ook geaccepteerd. Mensen zijn door het systeem apathisch en moedeloos. Het boek beantwoordt niet de vraag of het veilig is om kinderen te krijgen. Het beschrijft hoe mensen met deze vraag om gaan.

In 1999 bezoekt Franka Wit Rusland voor de eerste maal en sinds 2000 woont ze er meerdere keren voor langere tijd. Haar passie voor Oost-Europa is aangewakkerd door een project dat zij met de Landelijke Studentenvakbond (LSVB) in Wit Rusland heeft uitgevoerd. Het doel van het project was om eerlijke verkiezingen op te zetten voor studentenvertegenwoordiging. Op haar blog vertelt Franka: “Heel oppositioneel hoefden die raden wat ons betreft niet te worden. Het verlaten van de avondklok op de dorm of het organiseren van een volleybaltoernooi was wat ons betreft al genoeg. In aftandse zaaltjes in hotels en scholen, in dorpjes waar mensen naar ons toe kwamen omdat ze nog nooit een buitenlander hadden gezien, gaven we samen met onze Wit-Russische collega’s workshops over vrije verkiezingen, over beleidsplannen, over hoe je samenwerkt in een bestuur. Allemaal nieuw voor de seminargangers, die gewend waren dat een klassenvertegenwoordigers door de rector worden aangewezen. Dat je ruggespraak moet houden met je achterban, snapten ze niet. Dat je vooraf moet vertellen wat je van plan bent, snapten ze niet. Dat de voorzitter niet per se de ‘baas’ van een bestuur is, snapten ze niet.”

Haar fascinatie voor Wit Rusland neemt nog steeds toe en inmiddels heeft ze er veel Wit Russische vrienden en een groot netwerk opgebouwd. Dit netwerk is essentieel voor het schrijven van haar boek. Interviewen in een dictatoriaal land is niet eenvoudig. Pas als mensen je volledig vertrouwen zijn ze bereid hun verhaal met jou te delen.  Veel mensen wilden uiteindelijk niet meewerken, of hun verhaal alleen anoniem weergeven. Franka voelt zich verantwoordelijk voor de consequenties die haar interviews kunnen hebben voor haar hoofdpersonen. Alleen mensen die goed in kunnen schatten wat de risico’s van het vertellen van hun verhaal kunnen zijn, heeft zij aan het woord gelaten. Ze heeft soms ook mensen bewust er van afgehouden hun verhaal te vertellen. Dat ziet ze als haar verantwoordelijkheid. Mensen mogen niet door haar boek in gevaar gebracht worden.

Daarom maakt ze nu weer deze reis. Om haar conceptboek voor te leggen aan de degenen die ze geïnterviewd heeft. Om samen met hen te bepalen wat veilig is om uit te brengen. Ook raadpleegt ze advocaten gespecialiseerd in mensenrechten om af te wegen wat wel en niet gepubliceerd kan worden. Dat voelt ze als de verantwoordelijkheid van haarzelf als journalist.

Deze verantwoordelijkheid voelt Franka ook in haar werk als freelance journalist in Nederland. Meegaan in een mediahype is gemakkelijk. Bijvoorbeeld bij haar werk bij Stand.nl wordt er binnen de redactie overlegd of er op een actualiteit wordt ingesprongen. Praat je mee over de relatie problemen van Jack de Vries of rapporteer je pas als zijn positie in het geding is?

Tijdens de BKB Academie is Franka zich er steeds meer van bewust geworden hoe journalistiek kan worden gebruikt door politici en woordvoeders.  BKB heeft haar inzicht gegeven in de overwegingen en mogelijk dubbele agenda’s van politici en campagnevoerders in de benadering van journalisten. Dat leer je niet op een opleiding, dat leer je in de praktijk.

Via de digitale wereld kom je met talloze mogelijkheden en kansen in aanraking. Je blijft op de hoogte van het laatste nieuws, maakt vrienden, deelt foto’s en filmpjes en bouwt aan je professionele netwerk. Van alle kanten komt de informatie je tegemoet en hoe verder je doorklikt, hoe meer er op je pad komt. Erg leuk en inspirerend, maar tijdens studie of werk is dat toch niet zo handig. 

 David McCandless weet dit zeer overzichtelijk in 1 figuur weer te geven: een schema dat inzicht geeft in je digitale dwalingen (wat weer een kleine afleiding is, volgens het figuur zelf). De essentie van het verhaal:  elke paar minuten je email checken, even kijken of er nieuwe foto’s op Facebook staan en het nieuws bekijken maakt effectief werken erg lastig. Van een beetje afleiding van een gewoon mailtje en Linkedin update, tot totale wanorde als je computer of Iphone het begeeft. Daar was ik even goed van afgeleid.

 Overigens heeft de site nog meer afleidingen in petto: Check bijvoorbeeld de gave visualisaties van de klassieke politieke verdeling of de interactieve kaart van nutteloze supplementen.

            Het weglopen van Enait en het eerste beeld daarvan op Twitter was de aanleiding voor een verhitte disucussie. Centraal in deze vaak verhitte discussie stond de vraag of PenW doelbewust aan het polariseren waren, of dat Enait overtrokken reageerde. De meningen hiervoor waren sterk verdeeld en liepen uiteen van respect voor Pauw, tot respectloze kritiek van Pauw op Enait.

             Een duidelijk eindoordeel over het gedrag van beide heren in de uitzending van gisteren lijkt er niet te zijn. De meningen lopen uiteen en de balans lijkt niet naar één van de twee kanten uit te slaan. De vraag of de media dan ook meedoen aan het polariseren van het debat, wordt voor dit inicident vanuit verschillende achtergronden heel anders beantwoord.

Toch zijn de thema’s die spelen niet gering. De economische crisis wordt met stip op nummer één genoemd als onderwerp waar het in de verkiezingen om draait. De discussies op straat gaan over het invoeren van het minimum loon, het verhogen of verlagen van de belastingen en het creëren van nieuwe banen. Er wordt dan ook echt op inhoud gekozen en personen achter het beleid spelen meer een rol op de achtergrond.

Maar die keuze gaat uiteindelijk over de keuze voor een coalitie. Doordat partijen op voorhand al vele coalities hebben uitgesloten, zijn er eigenlijk nog maar twee mogelijkheden over: CDU/CSU – FDP of CDU/CSU – SPD. Een coalitie van drie partijen, die wel een echte verandering teweeg kan brengen, zit er voorlopig nog niet in. Vele bewoners zeiden daarom ook strategisch te gaan kiezen. Op echte veranderingen zal men nog een aantal jaar moeten wachten.