Om verkiezingen te winnen is alles geoorloofd. Dat was de bottomline van de eerste BKB sessie over campagnevoeren onder leiding van BKB’s eigen Erik van Bruggen en Nederlands meest beroemde en beruchte spindoctor Kay van de Linde. De man die Verdonk en Fortuyn groot maakte, trok telkens zijn neusvleugels een klein beetje op wanneer hij onze vragen over het fenomeen spindoctors chargeerde.

You are either with us or against us

Politieke correctheid,  culturele normen en maatstaven van fatsoenlijk gedrag en de lange inhoudelijke boodschap. Je hebt er allemaal niks aan bij campagnevoeren. Het gaat erom dat je jouw boodschap in een ijzersterk frame giet en die vervolgens niet loslaat. In een goede campagne moet je polariseren en je tegenstanders verlokken in jouw frame te stappen. Iets waar bijvoorbeeld Wilders keer op keer in slaagt. Je moet in Van de Lindes woorden een referendum creëren waarin mensen maar twee opties hebben: ‘you are either with us or against us’. Bijvoorbeeld: of je stemt VVD en redt de economie of je helpt de overheidsfinanciën om zeep.

De noodzaak van dictatuur

Dat cynisch realisme zo verfrissend kon zijn had ik als zelfverklaarde idealist niet verwacht. Waar ik mij vorige zaterdag nog beklaagde over het gebrek aan hiërarchie en leiderschap binnen de OCCUPY beweging, kreeg ik zaterdag een antwoord, ook al was het wat extreem: “Je hebt dictatuur nodig voor een goede campagne”. Dictatuur omdat de kracht van de boodschap voor een groot deel in de herhaling en helderheid zit. Als iedereen, lees de lijsttrekkers, hun eigen agenda volgt en door elkaar heen roept, verliest de kiezer al snel de rode draad. De campagneleider of spindoctor moet hen dan dus ook dwingen telkens weer terug te keren naar die ene duidelijke korte boodschap.

Keiharde manipulatie

Het doel heiligt alle middelen. Een credo dat taboe is in de intellectuele en politieke tradities, die ik mij het meest eigen heb gemaakt. Toch zette Van de Linde mij aan het denken. Als ik mijn idealen echt handen en voeten wil geven, moet ik dan niet ook inzetten op keiharde manipulatie. Positieve propaganda, dat klinkt logisch toch? Hoe langer ik luisterde, hoe meer ik overtuigd werd dat politieke correctheid het raam uit moest om je doel te bereiken. Aangezien ik mijzelf tot de goeierikken beschouw, begon ik mij hier ongemakkelijk bij te voelen. Dit was immers niet hoe je hoort te handelen. Daarom probeerde ik met al mijn denkvermogen iets te vinden in van der Lindes verhaal te vinden waar ik het niet meer eens was, maar dat lukte me niet.

Heiligt het doel alle middelen?

Tot ter sprake kwam hoe het doel alle middelen kan heiligen als dat middel zelf van grote invloed is op het doel. Wanneer wordt ingezet op islamofobie kan dat veel schade aanrichten aan de boodschap zelf. Ongeacht wat je doet als je daadwerkelijk aan de macht komt, kan het zijn dat je met je boodschap een klimaat van angst creëert waarin iedereen, zowel autochtoon als allochtoon, zich minder veilig voelt. Als het doel is Nederland veiliger en beter te maken, kun je je afvragen of dit de juiste strategie is.

Take home message

Om effectief campagne te voeren moet je spinnen, een sterk frame neerzetten en je boodschap herhalen tot je het in het in je slaap ligt te murmelen. Maar er is een grens: niet alle middelen zijn altijd geoorloofd. Welke wel en niet, wanneer wel en niet, dat blijft lastig en iets waar iedereen die serieus campagnevoert te allen tijde goed over moet blijven nadenken.

Foto: Yuki Kho.