Margaret Hilda barones Thatcher geb. Roberts, oftewel The Iron Lady. Thatcher was de eerste vrouwelijke leider van de Conservatieve Partij in Groot-Brittannië. Ook was zij de enige vrouwelijke premier van Het Verenigd Koninkrijk ooit, ze regeerde van 1979 tot 1990.

Levensverhaal

Haar leven is een boeiend en evenzeer intrigerend verhaal dat zijn begint kent op 13 oktober 1925. Thatcher studeerde chemie in Oxford en was zodoende lange tijd werkzaam als chemicus. In 1959 werd ze verkozen in het Britse Lagerhuis. Ruim tien jaar later was ze minister van onderwijs en wetenschap. Ontevreden over de gang van zaken binnen haar partij schijnen de volgende woorden tegen haar gesproken te zijn: : ‘if you want to change this party, lead it. If you want to change this country, lead it.’ Onverwachts won Thatcher de interne leiderverkiezing van de conservatieve partij en werd ze dus de baas. Twintig jaar naar haar verkiezing in Het Lagerhuis was Thatcher premier van Engeland.

Problemen van Engeland

Op het moment dat ze aantrad als premier ging het uitermate slecht met Engeland. Er was sprake van een sterk verouderde industrie, een enorme inflatie, minimaal nationaal zelfvertrouwen en er waren voortdurende arbeidsconflicten waarin vakbonden een dominante rol speelden. Deze conflicten verhinderden volgens Thatcher de vernieuwing die broodnodig was om de Engelse economie weer aan te wakkeren.

Het Thatcherisme

De politiek die Thatcher bedreef was opmerkelijk. In de kern kwam het neer op beleid aan de hand van een neoliberaal gedachtegoed. Dit betekende dat veel eigen verantwoordelijkheid aan het individu werd toegekend. Vandaag de dag is het Thatcherisme zelfs een officieel woord in onze Nederlandse taal. De betekenis van Thatcherisme luidt: een politiek systeem of overtuiging, economisch gebaseerd op de neoliberale, laissez-faire gedachte. Het heeft een conservatieve visie op de mens en maatschappij. Dit wereldbeeld heeft ervoor gezorgd dat Thatcher tijdens haar politieke carrière regelmatig hard in botsing kwam met vakbonden en individuele burgers.

Thatcher als natuurkracht

Net zoals haar inhoudelijke standpunten was haar manier van leidinggeven eveneens opmerkelijk en intrigerend te noemen. Over haar stijl van leidinggeven merkte haar minister van Buitenlandse Zaken, Lord Carrington, eens op ‘dat ze er niet is om prettig gevonden te worden, aangezien ze een natuurkracht is.’ Thatcher was scherp, kei hard en meedogenloos, kortom van ijzer dus. Wat haar manier van leidinggeven de juiste?

Een goede heerser volgens Machiavelli

Niccolò Machiavelli (1469-1527) was een Italiaanse politicus en filosoof. Hij schreef onder andere het boek ‘Il Principe’. Dit boek kan gezien worden als een adviesboek voor vorsten. Een belangrijke theorie die centraal staat in het boek is een verhaal over de vos en de leeuw. Deze theorie zegt dat een goede leider sluw als een vos en angstaanjagend als een leeuw moet zijn. Machiavelli ontwikkelde deze theorie tijdens een missie Cesare Borgia. Borgia was de daadkrachtige en wrede hertog van Romagna die niet twijfelde om zijn trouwe luitenant aan stukken te snijden toen het volk daarom vroeg. Borgia is de personificatie van Machiavelli’s heerser. Volgens Machiavelli moest een leider regeren met harde hand en was alles geoorloofd zolang de ingezette middelen het doel dienden. Zo zegt Machiavelli: ‘een verstandig heerser kan noch mag zijn woord houden wanneer dit hem schade berokkent’. Wanneer we ons baseren op Machiavelli was de manier waarop Thatcher leidinggaf aan Engeland dus de juiste. Echter is het een misvatting te denken dat Machiavelli voorstander was van een absolute regeringsvorm. De ‘adviezen’ in zijn boek kunnen ook gezien worden als waarschuwing aan het volk en als een waarheidsgetrouwe weergave van de werkelijkheid.

De film

Wat je ook vindt van Thatcher, haar (conservatieve) wereldbeeld en haar manier van leidinggeven. Ze is en blijft een interessante persoonlijkheid. Dat vond ook Phyllida Lloyd die een biografie over Thatcher filmde. The Iron Lady draait momenteel in de bioscoop en is zeer zeker een aanrader. Kritische nooit is wel dat je na het zien van de film zeer veel sympathie voor Thatcher voelt. Of dit volledig terecht is, daar ben ik nog niet zo zeker van.

Foto via Flickr – Highwaysagency.