De waarheid bestaat niet. En dus bestaat objectieve journalistiek evenmin. Als je het volk naar je hand wilt zetten, is het belangrijk om het verhaal zo te draaien, dat hij jou het beste uit komt. Iets wat de politiek maar al te goed door heeft, maar wat de media soms lijkt te vergeten.

Het vak ‘spinnen’ is al zeker 2500 jaar oud. Sofisten, slimme filosofen uit het oude Athene, verdedigde met een overtuigende welsprekendheid vrijwel elk standpunt. De waarheid is datgene dat succes heeft, was hun mening.

De komst van de televisie en het Internet heeft er voor gezorgd dat de ‘normale burger’ met een druk op de knop toegang heeft tot de hele wereld. Een van de klassieke vormen van spinnen: belastende informatie (deels) achterhouden, is daardoor een stuk lastiger geworden.

Volgens de Advisory Commission on Public Diplomacy, een van de vele commissies die onderzoek doen naar de gevolgen van het Internet op de politiek, ondermijnt dit de macht van de regering. Of dit nu een positieve of negatieve ontwikkeling is, het web heeft ervoor gezorgd dat het gewone volk steeds meer toegang heeft tot verschillende bronnen. En die kunnen allemaal hun eigen versie van de waarheid hebben.

Je ziet daarom vooral dat de Amerikaanse politiek de afgelopen jaren de focus heeft gelegd op framesetting: alvast de context van het onderwerp aan geven. Het lijkt erop dat als je dit heel vanzelfsprekend doet, journalisten deze tone of voice vanzelf overnemen.

Zo creëerde Amerika na 9/11 een sterk ‘wij en zij’ gevoel waarbinnen ze hun eigen ‘waarheid’ schiepen: de Westerse wereld tegen de Taliban. Onder het mom “Als je niet voor ons bent, dan ben je tegen”, probeerden ze kritische burgers de mond te snoeren.

Bij framing is ook woordkeuze erg belangrijk. Des Freedman van de University of London zegt dat regeringsleiders er in eerste instantie vaak voor kiezen om bediscussierbare begrippen als het woord ‘oorlog’ te vermijden als ze worden geconfronteerd met een rebellengroep. In plaats daarvan hebben ze het liever over ‘terroristen’.

President Bush noemde bijvoorbeeld de aanvallen op het World Trade Centre een “terroristische aanval” in plaats van een “criminele daad”. Pas een dag later sprak hij over “oorlogsdaden” om vervolgens door te met op “slagvelden” en “aanvallen”. De kranten namen het over en de toon was gezet. Het publiek was voorbereid en de oorlog kon beginnen.