De Duitse verkiezingen, who cares?! Op het eerste gezicht een logische houding voor Nederlanders, deze apathie jegens onze vrienden uit ‘74, maar zeker niet terecht. 80 miljoen inwoners, de grootste economie van Europa en de belangrijkste handelspartner van onze eigen democratische rechtsstaat. De Bundestagswahlen zijn wel degelijk belangrijk. Het gebrek aan kennis van de Duitse politieke situatie draagt echter niet bij aan onze betrokkenheid. Waarom bestaat het land van onze oosterburen uit deelstaten, wat is het belang van de Weimarrepubliek en why in gods name kon Hitler de macht grijpen? Voor een goed inzicht in de actualiteit is een kort overzicht van de Duitse historie best belangrijk.

De Duitse geschiedenis is er een van vorstendommetjes. Vanaf de Middeleeuwen bestaat weliswaar het Heilige Roomse Rijk, maar de eenheid verwaterde gaandeweg. Vanaf 1800 werd gepoogd meer eenheid te creëren, wat door Pruisische inzet in 1871 lukte en resulteerde in het Duitse Rijk: chique verwoord een bondsstaat, eigenlijk een samenwerking tussen verschillende deelgebieden onder centraal gezag. Heel verrassend: de Pruisische Koning werd de Duitse Keizer.

De staatsvorm bezwijkt door het verlies in de Eerste Wereldoorlog en in 1919 wordt de Republiek van Weimar gevestigd. Wederom een bondsstaat, echter dienen de beginselen van democratie en rechtsstatelijkheid voor het eerst als basis. Vrij snel raakt deze republiek onbestuurbaar door de economische crisis van 1929 en de opkomst van Hitlers NSDAP. De oplossing voor de problematiek dacht men te vinden in de benoeming van Hitler als regeringsleider. Enkele slimme ingrepen later zit het Duitse volk zonder werkende grondwet en mét een dictatuur, waarvan de gevolgen bekend zijn.

De westerse geallieerde bezettingsmachten (lees: de VS) enerzijds en de Sovjet-Unie anderzijds voeren na Hitlers verlies alle overheidsfuncties uit. Beide sturen aan op de vorming van een nieuwe onafhankelijke grondwet, wat echter resulteert in twee afzonderlijke grondwetten (1949) en evenzoveel staten. De ene staat naar kapitalistisch gedachtengoed, de ander communistisch georienteerd. De geallieerden blijven invloed uitoefenen. De Bondrepubliek Duitsland (BRD) en de Duitse Democratische Republiek (DDR) regelen hun onderlinge verhouding in een verdrag, gebaseerd op de beginselen van de Verenigde Naties.

Het zijn de ideeën van perestroika en glasnost uit de Sovjet-Unie die zorgen voor een groeiend verzet tegen het weinig democratische regime in de DDR. Op 9 november 1989 valt de Berlijnse Muur. Door verschillende verdragen tussen de beide Duitslanden wordt aan eenwording gewerkt. In 1990 wordt tussen de vier bezettingsmachten en de twee landen een souvereiniteitsverdrag gesloten: het Moskou-verdrag. De geallieerden geven hun macht op en de Bondsrepubliek Duitsland is een feit. Het volk staat er vanaf dat moment weer alleen voor: gelukkig hebben we aankomende zondag altijd nog Angela Merkel.

(Bron: C.A.J.M. Kortmann, Staatsrecht van de landen van de Europese Unie)