Een ander soort campagne: “Zwarte piet is racisme”
Wat als je een groot publiek probeert te overtuigen van iets waar ze het volledig mee oneens zijn, iets negatieve emoties oproept en moet leiden tot het loslaten van een gekoesterde traditie? Wat als je het Nederlandse publiek wil mobiliseren om in te zien dat een praktijk die ze jarenlang doen ongepast, gedateerd en racistisch is? Dat is wat de mensen achter de “Zwarte Piet is racisme” campagne proberen te bereiken.
De succesformule
Overtuigingskracht, duidelijkheid, emotie komen allemaal voort uit authenticiteit, waarachtigheid en simpelheid. Voor politieke campagnes, een speech voor duizenden partijleden of een televisie-interview door een kritische journalist van Nieuwsuur; deze filosofie kun je overal toepassen om mensen ervan te kunnen overtuigen dat wat je zegt klopt, deugt en ook nog eens goed voelt.
Politici en het bedrijfsleven passen de communicatiefilosofie steeds meer toe in Nederland. Politici richten hun boodschap op diegenen die het inhoudelijk al voor een groot deel met hen eens zijn en dus niet meer zozeer overtuigd, maar vooral gemobiliseerd moeten worden om actie te ondernemen door te gaan stemmen. Reclamebureaus bedenken verhalen bij producten, zodat consumenten positieve emoties voelen bij een bepaald product, waardoor zij dat product zullen kopen en niet iets anders.
Verontwaardiging onder duizenden Nederlanders
Een bont gezelschap van jonge kunstenaars, studenten, dichters en anderen hebben dit jaar weer gezamenlijk hun pijlen gericht op Zwarte Piet. De simpele slogan waar ze het Nederlandse publiek van willen overtuigen: “Zwarte Piet is racisme”. Ze willen Nederland laten zien dat de vrolijkheid, dommigheid en dienstbaarheid van de knecht met kroeshaar, rode lippen en gouden oorbellen niet uit het niets is gekomen, maar een koloniale oorsprong heeft en bol staat van de raciale stereotypen. Ook zij proberen een simpele boodschap te verkondigen, doen dat vanuit een diep persoonlijke motivatie en geloven 100% in hun boodschap. Ze vertolken de verontwaardiging, gevoel van ongemak en onbegrip dat vele duizenden Nederlanders voelen rond deze tijd van het jaar. Maar zal hun eerlijke, simpele, emotionele boodschap genoeg zijn om andere Nederlanders te overtuigen en zo ver te krijgen de zwarte knecht uit het Sinterklaasfeest te bannen?
Zwart van roet
De “Zwarte Piet is racisme” campagne is niet de eerste van zijn soort. Een ander bekend voorbeeld is de poging van een paar jaar geleden om Zwart Piet te vervangen met regenboog Pieten, die alle kleuren behalve zwart waren geschminkt. En of er nu een grote campagne is of niet, eerder jaar weer laait er een discussie op rondom het onderwerp. Het is een beladen thema en het is niet verbazingwekkend dat er al jarenlang campagne wordt gevoerd tegen de traditie zonder veel succes. Want dit is één van de lastigste soort campagnes die je kunt voeren. De “Zwarte Piet is racisme” campaigners nemen het op tegen feitelijke, historische onjuistheden, het gevoel dat de Sinterklaas traditie mét Zwarte Piet hoort bij de Nederlandse identiteit en cultuur en – misschien wel de belangrijkste obstakel – het idee dat Nederland voorbij racisme is. “Het is een traditie!”, “hoe durf je me een racist te noemen?” en de klassieker, “Zwarte Piet is toch zwart van roet??” zijn veel gehoorde reacties op de boodschap van de campagne.
De meest recente campagne tegen het omstreden hulpje van Sinterklaas lijkt enigzins succesvol te zijn. Deze keer spelen social media een grote rol en ook traditionele media hebben oog voor deze laatste poging om bewustwording rond het thema te vergroten. Toch blijft het lastig en moeten we maar afwachten of de campaigners daadwerkelijk succesvol zullen zijn. Het is tenslotte een campagne die er niet alleen in moet slagen een eerlijk verhaal te vertellen, maar ook het Nederlandse publiek ertoe moet bewegen eerlijk naar zichzelf te zijn.
Foto via Flickr – Vincent Teeuwen.
Al na het lezen van de eerste zin van de biografie van de schrijfster zinkt mij de moed in de schoenen: “Hodan is altijd gefascineerd geweest door diversiteit en gelijkheid en (….)” Is de schrijfster echt geinteresseerd in (niet-bestaande!) gelijkheid of is dit het eerste misverstand en wordt gelijkwaardigheid bedoeld?
Na het lezen van het stuk is de conclusie al niet veel rooskleuriger:
is het haar nu te doen om de manier van campagne voeren, of houdt de schrijfster eigenlijk liever een (zwak)pleidooi tegen zwarte piet? Het hangt er nu namelijk precies tussen in wat het stuk niet leesbaarder maakt. Misschien moet de schrijfster eerst eens een keuze maken en eerlijk zijn naar zichzelf.
Dat de schrijfster aan de kant van de campainers staat lijkt me duidelijk. Dat vastgesteld, lees ik dit stuk als een analyse van de jaarlijks gevoerde campagne tegen het fenomeen ‘zwarte piet’. Een zeer op zichzelfstaande campagne die concepten als traditie & taboe op racisme met zich mee draagt, en dus het analyseren waard is. Bovendien impliceert interesse in gelijkheid toch niet dat dit nu wel of niet bestaat? Ik begrijp je gefrustreerde reactie niet helemaal robert. Is het misschien zo dat het thema van deze blog jou al genoeg motivatie geeft om er ‘iets’ tegenin te brengen?
Dag Joszi,
Helaas geen idee wat je met je meeste punten bedoeld:
- “Dat de schrijfster aan de kant van de campainers staat lijkt me duidelijk. Dat vastgesteld, lees ik dit stuk als een analyse van de jaarlijks gevoerde campagne tegen het fenomeen ‘zwarte piet’” – jij stelt iets vast wat de schrijfster helaas niet direct vaststelt: was het maar waar dat ze eerst openlijk partij kiest om vervolgens een analyse te geven van de campagne. Het stukje hinkt helaas de hele tijd op twee gedachten.
- “concepten als traditie & taboe op racisme..” – dure woorden die helaas niets betekenen: wat is er conceptueel aan ‘taboe op racisme’? Zijn er mensen die ‘taboe op racisme’ als concept aanhangen?
- “Bovendien impliceert interesse in gelijkheid toch niet dat dit nu wel of niet bestaat?” – niet echt mijn punt, he? Of spring je bij deze in de bres voor mensen die geinteresseerd zijn in niet bestaande dingen? Schiet mij maar lek.
- “Ik begrijp je gefrustreerde reactie niet helemaal robert” – ik gebruik de termen ‘moed in de schoenen’ en ‘niet rooskleuriger’. Dat jij daar frustratie in ziet mag, maar is nergens op gebaseerd. Als ik frustratie bedoelde had ik dat woord wel gebruikt, nietwaar?
- “Is het misschien zo dat het thema van deze blog jou al genoeg motivatie geeft om er ‘iets’ tegenin te brengen?” – Nee, mijn kritische levenshouding en het feit dat de schrijfster nog in ontwikkeling is was voldoende, daar heb ik geen specifiek thema voor nodig.
Enige waar ik je dus gelijk in geef is dat de discussie over dit onderwerp de moeite waard is, zoals trouwens bijna elk onderwerp zich voor discussie leent.
Tot slot vind ik het sympathiek dat je het opneemt voor je collega’s binnen de BKB-academie. Niet erg objectief, wel erg sociaal. Veel plezier in de VS; interessant land waar ze nog beter ouwehoeren dan bij ons!
Dat opnemen voor mede-academici is wel de dooddoener….
Ik ga niet mee doen met deze taalkundige discussie. Ik lees schijnbaar iets anders dan jij doet.
Gegroet!