Zo aan het eind van het academiejaar komt mijn afstuderen in zicht. Afgelopen halfjaar ben ik een heel interessante casus tegengekomen: de transformatie van de Europese Wijk in Brussel. Brussel huisvest sinds 1957 samen met Luxemburg en Straatsburg de Europese instellingen. De huisvesting en de ontwikkeling van kantoorruimte werd in de beginperiode van de Europese Unie ad hoc geregeld en niet strategisch gepland. Niet vanuit het perspectief van de lokale autoriteiten, noch vanuit de Europese instellingen. Daar komt nu verandering in met de prijsvraag om de Europese wijk een nieuw gezicht te geven. 

Vandaag de dag is de aanwezigheid van de EU in Brussel aanzienlijk toegenomen. De Europese Commissie (EC) alleen al bezet ongeveer 815.000 m2 kantoorruimte in de Leopold wijk in het oosten van de stad, ook wel de “Europese wijk” genoemd. De concentratie en de dichtheid van kantoren zet een grote druk op de buurt en de leefbaarheid staat dan ook op het spel. Vele oude woongebouwen zijn gesloopt om plaats te maken voor grote, onaantrekkelijke kantoorgebouwen. Andere functies zijn verdwenen en na 6 uur ’s avonds is de wijk een soort kantorenghetto. Aan de andere kant heeft de aanwezigheid van de Europese instellingen aanzienlijk bijgedragen aan de ontwikkeling van Brussel als een internationaal centrum en de economische ontwikkeling in de stad.

 Pas sinds 1997 is Brussel officieel de hoofdstad van Europa. Dit heeft de kijk van de EC op Brussel veranderd van tijdelijke standplaats tot volwaardige vestingplaats. Deze verandering heeft de noodzaak voor een nieuwe kijk op de Europese wijk naar voren gebracht, zowel vanuit de stad als vanuit de EC. In 2008 is daarom een prijsvraag uitgeschreven door de Europese Commissie en de gemeente Brussels, om de Europese wijk een nieuw gezicht te geven. De Franse architect Christian de Portzamparc heeft de stedenbouwkundige wedstrijd gewonnen. In het ontwerp is er plaats voor zowel kantoren als woningen. Hoogbouw wordt daarbij niet geschuwd. Gaat dat de leefbaarheid in de wijk verhogen? Erwan Saliva, een architect van het winnende architectenbureau zegt hierover: “Hoogbouw is geen probleem als er aan de voet van de toren genoeg kwalitatieve openbare ruimten zijn met parkjes, handelszaken, restaurants en cafés,” Ik vraag me af of je dit wel zo snel kan concluderen en of de wijk ook daadwerkelijk leefbaarder wordt door het voorgestelde ontwerp. Veel meer factoren hebben hier immers invloed op. Daarnaast is de transformatie van de Europese Wijk een hele grote stedenbouwkundige, financiële en procesmatige uitdaging. Genoeg werk aan de winkel dus!