Groei en blijf (even) leven

Een plofkip is gemaakt om zo snel mogelijk te groeien op zo weinig mogelijk voer. Zijn spieren en vetweefsel groeien veel sneller dan hun botstelsel, wat leidt tot ernstige misvorming. Hierdoor is het voor de kip vaak moeilijk op zijn poten te blijven staan, geïnfecteerde doorligplekken zijn dan het gevolg. Daarom zit er in kippenvoer standaard een flinke dosis antibiotica, precies genoeg om er voor te zorgen dat ze ternauwernood veertig dagen in leven blijven. Daarna worden ze geslacht. Iedereen kent inmiddels het kaalgeplukte feitje van ‘een kip op een A-4tje’ wel, maar weinig mensen realiseren zich dat de kip zich op zit stukje nestelt in zijn eigen slijk en stront. Hier door raakt ongeveer 95 procent van alle kippen besmet met de bacterie E. coli, deze bacterie kan bij mensen onder andere buikvlies-, blaas- en botontsteking veroorzaken.

Kip zonder kop

Wanneer de kippen ‘rijp’ zijn voor de slacht moeten ze eerst van de fokkerij naar het slachthuis gebracht worden. De kippen worden, niet al te secuur, in kratten gepropt. Ongeveer dertig procent van alle levende vogels die bij het slachthuis aankomen heeft botbreuken als gevolg van hun ruwe behandeling.

Eenmaal in het slachthuis worden de kippen aan hun poten aan een lopende band gehangen. Vaak breken hierbij nog meer botten. De lopende band voert de kippen door een waterbak die onder stroom staat. Hierdoor raken de kippen verlamd (maar vaak niet geheel verdooft!) zodat hun kop er makkelijker afgesneden kan worden. Dit gebeurt machinaal. Als het de kip echter niet volledig verlamd is geraakt, of niet goed is opgehangen kan het gebeuren dat de machine de kip maar half onthoofd. Deze pechvogels mogen aan hun haakje blijven spartelen tot ze aan het eind van de lopende band terecht komen bij de ‘keler’, iemand die het klusje als nog met de hand afmaakt.

Kippensoep

Na het verwijderen van de veren en de poten snijd een machine de kipkarkassen open en worden de ingewanden eruit getrokken. In dit stadium vind vaak besmetting plaats, omdat de snel draaiende machines het darmkanaal opensnijden waardoor uitwerpselen in lichaamsholtes terecht komen. Het kippenvlees, bedekt met restjes veren, bloed en stront, moet nu ‘gewassen’ worden. Dit gebeurt in enorme tanks met water waar honderden kippen in gegooid worden. Door er tegelijk met E. coli en salmonella besmette, en schone gezonde vogels, in te doen is het vrijwel zeker dat alle vogels verontreinigd raken. Het kippenvlees blijft net zo lang in deze smerige soep dobberen tot het zoveel water heeft geabsorbeerd dat het 15 a 20 procent zwaarder is als daarvoor. Wie bedenkt dat de prijs van vlees per gram berekend wordt begrijpt waarom.

Kip?

Hoe lekker kan een met medicijnen vol gepropte, van ziektes vergeven en met stront en bloed doordrenkte vogel smaken? Juist. Het vlees wordt dan ook geïnjecteerd met kunstmatige geur- en smaakstoffen en zoutoplossingen zodat het oogt, ruikt en smaakt zoals we intussen gewend zijn. Dacht je een lekker stukje kip te eten zit je eigenlijk op een verziekte lap leed te kauwen.

Ja, maar het is zo lekker…

‘Hoe destructief moet een culinaire voorkeur zijn willen we besluiten iets anders te eten? Als de medeplichtigheid aan het lijden van miljoenen dieren, die gruwelijke levens lijden en net zo gruwelijk sterven, de doorslag niet geeft wat dan wel? Als het feit dat de kans steeds groter wordt dat we onszelf vergiftigen nog niet overtuigend genoeg is, wat dan wel? En als je in de verleiding komt om op deze gewetensvragen te antwoorden met ‘nu even niet’, wanneer dan wel?’ aldus Jonathan Safran Foer in zijn boek Dieren Eten.

Wakker Dier zorgt nu voor een stap in de goede richting als het gaat om het dierenwelzijn. Met het oog op volksgezondheid lijkt er ook een taak voor de overheid te zijn weggelegd met betrekking tot de gang van zaken rond productie van kippenvlees. Maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij de consument. Alleen jij beslist wat je eet.

Honger?

Hieronder een recept met oesterzwam, die qua textuur de meest kipachtige vleesvervanger is!

Couscous met pompoen en paddenstoelen

Nodig, voor twee personen:

-       300 g pompoen

-       200 g oesterzwam

-       100 g kastanjechampignons

-       2 rode uien

-       150 gr couscous

-       4 eetlepels olijfolie

-       naar eigen smaak: oregano, paprikapoeder, bieslook, munt

-       peper en zout

Zet de oven aan op de grill stand. Snijd de uien in dunne plakjes en de pompoen in grove stukken. Halveer de grootste paddenstoelen. Doe alles bij elkaar in een bakblik of ovenschaal. Meng de oregano met 3 eetlepels olijfolie en peper en zout. Zet het geheel in de oven en rooster het in ongeveer 15 minuten (af en toe even omscheppen) beetgaar.

Doe ondertussen de couscous in een kom en giet er 225 ml kokend water op. Laat het 5 minuten wellen. Verhit in een wok de rest van de olijfolie en wok de couscous, met wat paprikapoeder, ongeveer 3 minuten, tot de couscous rul is. Snijd de bieslook en de muntblaadjes fijn en schep de helft door de couscous.

Schep de couscous in twee diepe borden en verdeel de pompoen en de paddenstoelen, met het vocht, er over heen. Strooi de rest van de kruiden erover. Eetse.

foto via:http://bio-industrie.isis-veganisme.nl

Stage bij Human Rights Watch in Amsterdam

Organisatie
Human Rights Watch is een internationale NGO die zich wereldwijd inzet voor het beschermen van de mensenrechten. Human Rights Watch onderzoekt mensenrechtenschendingen, rapporteert daarover en kaart vervolgens haar bevindingen aan bij nationale regeringen, internationale organisaties als de VN en de media. Het hoofdkantoor van HRW bevindt zich in New York, daarnaast zijn er nog 14 kantoren wereldwijd. In 2010 opende Human Rights Watch een vestiging in Amsterdam.

Werkzaamheden
Het kantoor in Amsterdam houdt zich voornamelijk bezig met fondsenwerving, communicatie en outreach

Wij zoeken per mid-juni 2012 een stagiair die ons ondersteunt bij
- de organisatie van een groot fondsenwerving diner in november 2012
- de organisatie van kleinere evenementen en bijeenkomsten
- de organisatie en voorbereiding van internationale bezoeken van HRW senior staff en researchers
- het contact met onze donateurs
- administratieve werkzaamheden en het regelen van praktische zaken

Vereisten
- Uitstekende beheersing van het Engels
- Uitstekende communicatieve vaardigheden
- Uitstekende organisatorische vaardigheden
- Flexibiliteit
- In staat om zowel zelfstandig als in teamverband te werken
- Onderzoeksvaardigheden

Periode
Per juni 2012 beginnen voor een periode van 5-6 maanden voor vier dagen per week. Bij een stage van 6 maanden bestaat de mogelijkheid om een deel van de stage bij een kantoor in een ander land uit te voeren, afhankelijk van beschikbaarheid

Vergoeding:
HRW biedt in principe geen stagevergoeding

Contactinformatie
Graag ontvangen wij per e-mail een CV met motivatiebrief, in het Engels, via netherlands@hrw.org. Dit e-mailadres kan ook gebruikt worden voor eventuele vragen of extra informatie.

Mijn tijdelijke kantoor was dat van de deputy director, die voor zaken in Harare was. Het bruine bureau met leren stoel uit de koloniale tijd was de plek van waar ik moest zorgen dat ons plan op de kleinste stapel zou belanden.

Het project

Na het succesvolle Hobhouse project waarbij 250 gezinnen met lage inkomens begeleid worden een eigen huis te bouwen werkt de stedenband Haarlem-Mutare aan het vervolg: het Chikanga project. Namens de architectectuurcentrale Thijs Asselbergs werk ik aan dit plan.

Mutare is de vierde stad van Zimbabwe en ligt ingesloten tussen bergtoppen. De stad breidt zich in rap tempo uit richting de bergen. De huidige bouwmethoden en woningtypologien resulteren in een lage dichtheid in woonomgeving. In het Chikanga project  ontwikkelen we een plan waarbij in hoge dichtheid een gezonde leefomgeving wordt gerealiseerd. Hierbij wordt Nederlandse architectuur en bouwtechniek blootgesteld aan de primitieve, maar eigenzinnige Zimbabwaanse bouwcultuur.

Het bruine kantoor

Vrijdagmiddag één uur, het masterplan was af. De dinsdag ervoor hadden we een vruchtbare ontmoeting met het Housing department gehad: ons was verzekerd: “ga zo door, jullie kunnen je gang gaan.” Daar zat ik, in mijn tijdelijke kantoor bij city engineering omgeven door stapels tekeningen: een uitwedstrijd. Ik was gewaarschuwd: in Zimbabwe heb je de  “right pocket, for the right money and the left pocket,…. For the ‘ other money’ “; dat was nou eenmaal de cultuur. Deze cultuur zou met name bij city engineering vaste prik zijn.

Ik zou een afspraak hebben met de nummer drie* van city engineering. In de wandelgangen kwam ik heb tegen. Hij zei mij er aan te komen.

Een uur later was hij daar, druk in de weer met zijn mobiel: een dure.

In de pocket dacht ik: mijn pocket

In het bruine kantoor keek hij naar zijn mobiel. En mijn plannen. Ik legde hem uit dat, hoewel het een westerse interpretatie was, ik alles volgens de Mutarese richtlijnen had vormgegeven. Hij was positief, checkte wat bouwvoorschriften, in de pocket dacht ik: mijn pocket.

Twee minuten later, de bespreking leek er op te zitten, we konden aan de slag. Terwijl de engineer de deur uit liep zei hij mij dat ik niet moest vergeten dat de ‘top right’  stands(kavels) al waren vergeven en ik daar vooral geen tekeningen voor moest maken. Daar was de ‘left pocket’.

Uiterst ongemakkelijk vroeg ik hem wat bij bedoelde. Hij zou een tekening halen waarop ik zou zien welke van ‘onze’ kavels al waren vergeven.

45 Minuten deed hij er over. Op een masterplan, gelijk aan hetgeen mijn uitgangspunt was,  waren met potlood kavels samengevoegd en hernummerd.

Ik wilde de directeur van Housing department, mijn stok achter de deur, spreken.  Nummer Drie zou hem voor mij bellen. Een prachtig schouwspel voltrok zich vervolgens, tal van doorverbindnummers, ophangen, secretaresses, kastjes, muren en kiestonen volgde. Na vijf minuten had hij de directeur aan de lijn, Shona(moedertaal) werd afgewisseld met, voor mij ‘relevante’, Engelse termen en hard gelach. Hij hing op.

Ik kreeg de directeur niet te spreken en de wijziging werd bevestigd.

Na een weekend van tekenen, rekenen, bellen en afspraken inplannen zat ik maandag bij het Housing department voor opheldering.

De directeur was positief over het masterplan zoals wij dat hadden vormgegeven. Vermoedelijk wist hij wat er in de lucht hing. Ik wachtte met het punt over de vergeven stands. Zolang wij in de ja-spiraal zaten, wilde ik eerst alle kleine, overkomelijke punten aftikken. Een klein stukje grond terug winnen in ruil voor een community centre(welke wij toch al hadden gepland) was geen probleem. We zouden dit samen gaan doen, in een team, we zouden elkaar in het weekend kunnen bellen, ’s avonds en op vrije dagen: geen probleem, want wíj gingen dit doen: samen. De directeur, overigens één van de lokale dragers van het project, stemde in: in zijn bruine kantoor zat nu een team.

(Non) actief

Die avond zat ik met Brian James, burgemeester van Mutare op de hoogste berg en keken wij uit over de stad. Ik legde hem de situatie uit. Samen met zijn vrouw baalden we hard op en vloekten zij in deftig Engels. James was op dat moment op non actief gesteld omdat Mugabe op zijn verjaardag liever niet naast een blanke burgervader zat. Achter de schermen was hij actief, in coffeebars, op bergtoppen en in zijn 4×4 hield hij kantoor.

De fysieke oorzaak van de bestuurlijke corruptie was zichtbaar vanaf de bergtop. De verschillende departementen liggen verdeeld over de stad. ‘ De corruptie zit niet in de departementen maar in alles wat er tussen zit, in dit geval een hele stad’, stelde James. Het was onmogelijk alle deelgenoten van het project in een ruimte te krijgen en daarmee onmogelijk vertrouwen te borgen.

Het advies van Lynn, de vrouw van James, was de publiciteit te zoeken. Dan zouden vanzelf de juiste mensen boven water komen.

De volgende dag vroeg ik Lovely alle deeldepartementen langs te laten komen om mijn plan toe te lichten, in ‘mijn’ bruine kantoor. Na vier moeizame gesprekken zat de ‘right man with the right pocket’ tegenover mij: Alfred. Alfred was de landmeter en enige die met Autocad werkt.  Autocad is exact, tot op de millimeter. Net als Alfred. Nog voordat ik de volledige problematiek kon uitleggen onderbrak hij mij door te zeggen dat er vaak rare dingen gebeuren, maar dat het lastig voor hem is om deze rare dingen te tekenen.

Hij vroeg mij om de digitale tekeningen, want daar kon niemand op ‘koffie op morsen’.

Inmiddels loopt het project en houden Alfred in ik elkaar op de hoogte.

*De medewerker, bewust anoniem, is de schakel tussen de director&deputy director van city engineering en de medewerkers van zijn afdeling. Hij heeft formeel een controlerende rol.

1. Liefde en biologie

De huidige expositie draagt de naam “Body Worlds: The Story of the Heart”. De titel zien we terug in de prachtige dieprode preparaten van harten. Daarnaast kozen de curatoren textuele aanvulling op het thema. Naast de gebruikelijke anatomische uitleg zien we grote borden met populair wetenschappelijke verhalen en filosofische  quotes. Het volgende voorbeeld is kenmerkend. In een rozig verhaal over verliefd worden, het breken van harten en de blinde liefde wordt gesteld dat een verliefd hart het verstand kan vertroebelen. Let op: we zijn nog steeds in een anatomische, informatieve tentoonstelling. Een uitspraak die je eerder in de Grazia verwacht dan van een anatomist. Voor zover ik weet is er geen direct biologisch noch anatomisch causaal verband waarbij een hart gevuld met adrenaline, dopamine en fenylethylamine een mist werpt over het verstand. Waar dat “verstand” ook mag zitten. Je vraagt je af wat een verhaal over liefde die blind maakt doet op de expositie. Alsof we een gezellig basisschool boekje aan het lezen zijn. “Wat doet mijn hart toch gek: verliefd zijn voor beginners”. Op de muren tussen de lichamen staan quotes van franse filosofen, in het Duits, Engels en Nederlands kan je lezen hoe je je leven het beste moet leven. Zo surft Body Worlds mee op de spirituele golf die de door de moderne maatschappij rolt.

2. Een gebrek aan diversiteit

De eenzijdige selectie van lichamen spreekt het doel van de tentoonstelling tegen:

“BODY WORLDS spreekt een breed publiek aan en wil bezoekers voorlichten en inzicht geven in verschillende aspecten van het menselijk lichaam: de functies, de ontwikkeling, de invloed van ziekte, de gevolgen van een gezonde versus een ongezonde levensstijl en veel meer. Aan de hand van de expositie wil men de opgedane kennis delen en de publieke belangstelling voor anatomie en fysiologie opwekken.”

In de tentoonstelling zijn een twintigtal gezonde, symetrische en relatief jonge lichamen te zien. De lichamen zijn net als hun post mortem ouder/verzorger Gunther von Hagens voor het overgrote deel blank, man, tussen 25 en 60 en in goede, slanke, gezondheid. Volgens de website hebben er 13.000 mensen zich wereldwijd aangemeld om hun lichaam aan Body Worlds ter beschikking te stellen. So far, so good met de representativiteit, lijkt mij. Als je de gemiddelde mens wilt laten zien hoe het zit, daar onder de eigen huid, laat dan ook de gemiddelde mens zien. Welgeteld drie van alle in Amsterdam tentoongestelde lichamen hebben bruine ogen. De rest kijkt met glanzende blauwe kijkers de zaal in.

Ik mis de vrouw van 80 die kromgebogen met haar rolator en kunstheup vooruit rolt. Ik mis de jonge caribische man met overgewicht en suikerziekte. Ik mis de vrouw van 50 met een gevormd lichaam door de 4 kinderen die ze heeft gebaard. Waarom zouden ze deze lichamen hebben weggelaten? Een gokje, na jarenlange scheve representatie van de bevolking in reclame, nieuws en literatuur kijkt het grote publiek het liefst aan tegen de lichamen van gezonde blanke mannen. Zij zijn de standaard en vooral,  zij maken de standaard. Als je een goede anatomische les wilt leren zijn de spieren en botten het beste te zien bij gezonde jonge mannen, das stimmt, maar na één à twee geprepareerde lichamen is dat doel toch al bereikt? Diversiteit had voor een diverser aanbod aan informatie en voor meer herkenbaarheid kunnen zorgen. En was het een spannende toevoeging geweest op de biologie boeken van de middelbare school.

3. Post mortem sexisme

Ik ben weinig feministisch normalitair, waarschijnlijk omdat er in jong progressief Amsterdams nochtans weinig reden toe is, maar ik stoor me aan de manier waarop de vrouwen van Gunther von Hagens worden tentoongesteld. Er zijn zowiezo vraagtekens te zetten bij het nut van de overdreven poses in de tentoonstelling, maar daar hebben anderen zich al met afdoende argumenten tegen uitgesproken.

Er zijn vier vrouwen te zien in de tentoonstelling. In een 16+ zaaltje achterin de tentoonstelling zien we een stelletje terwijl zij seks hebben. Het vrouwen lichaam is bovenop het mannen lichaam geplaatst en haar gezicht is naar de bezoeker gekeerd. Ze bijt op haar lip. De man lijkt een lustig blik te werpen op haar achterkant en zijn beide handen liggen op haar heupen. Een andere vrouwelijk lichaam is tentoongesteld als fragiele danspartner in een innige omhelsing met de man. Een van de drie vrouwen staat als fiere kruisboogschutster. Tot nog toe drie vrouwen. Gelukkig vind ik aan het einde van de tentoonstelling nog een vrouw. Op haar knieën laat ze twee, tevens geplastineerde, vredesduiven los.

Naast de vele mannenlichaam vond ik het aantal vrouwenlichamen een beetje een deceptie. In andere versies van de tentoonstelling, die op dit moment op 6 plekken in de wereld plaatsvindt, is er gelukkig wat variatie. Daar ziet men het lichaam van een zwangere vrouw terwijl zij als fotomodel schuin op haar is gelegd en haar opgesneden buik een ongeboren baby toont. Het is natuurlijk ook wel moeilijk om te bedenken wat vrouwen zoal kunnen doen wat anatomisch interessant is. Mannen pokeren, schaken, basketballen, fietsen enzovoort. Maar vrouwen doen de afwas en dat is niet spectaculair.

Entertainment over lijken

Je ziet, er valt wat aan te merken op Body Worlds. Veel meer dan ik hier bespreek. Een minuutje op google verteld je genoeg. Begrijp me niet verkeerd, er valt ontzettend veel te leren van de tentoonstelling. Maar het is de manier waarop de curatie is gedaan die niet zint. De vreemde combinatie van anatomie en filosofische wijsheden, het gebrek aan diversiteit in de lichamen en de portrettering van vrouwen in de tentoonstelling, maar daarmee kom ik niet tot de kern.

De freakshow

Toen ik werd gevraagd om mee te gaan naar de tentoonstelling heb ik er twee weken over moeten denken. Het voelde onethisch om lichamen van dode mensen als entertainment te gebruiken. De tentoonstelling zegt zich te richten op het informeren van mensen over het lichaam, gezondheid en anatomie. Maar het sausje van sensationele poses en quotes over liefde en gezondheid vertellen een verhaal dat niet meer gaat over het menselijk lichaam of de mensen van wie de tentoongestelde lichamen ooit waren. Het verteld een kil verhaal. Over een samenleving die in de sensatielust de freak-show waarvoor het volk zo goed betaald, laat winnen van respect voor het menselijk lichaam.

Carnivoor zonder spijt

Ik heb geen spijt van het bezoek. Ik voel me als een vleeseter met een slecht excuus. Het diertje was al dood. Het kwaad is al geschied.

Afbeelding via www.bodyworlds.com

De Balie is een politiek, cultureel podium op het Leidseplein in Amsterdam. In De Balie wordt kunst en cultuur in contact gebracht met de actualiteit, maatschappelijk debat en politiek.
Er vinden dagelijks spraakmakende debatten, theater- en cinemavoorstellingen plaats op het snijvlak van kunst, cultuur en politiek.

We zijn op zoek naar een stagiair(e) die de redactie ondersteunt in zowel onderzoek, productie- en redactiewerk en publiciteit. Je bent organisatorisch betrokken bij programmaseries, maakt inhoudelijke achtergrond analyses over politieke/journalistieke thema’s en bent bij de programma’s die jij ondersteunt ook ’s avonds aanwezig.  Je brengt ordening, je analyseert, je legt contacten en je regelt praktische zaken. Om een goede indruk te krijgen van wat we doen, bezoek  www.debalie.nl of volg ons via Facebook en Twitter.

Het betreft een functie voor minimaal drie dagen per week (dagen in overleg) vanaf eind augustus tot en met november (langer in overleg ook mogelijk). In overleg kan de inwerkperiode vanaf eind juni beginnen (voor twee dagen per week).

Reacties voor dinsdag 5 juni 2012. De gesprekken vinden plaats op maandag 11 en dinsdag 12 juni 2012.

Vereisten:

• Academisch niveau, bij voorkeur sociale wetenschappen.
• Journalistieke achtergrond is een pré.
• Je dient zeer zelfstandig te kunnen werken
• Je hebt aantoonbare ervaring met organiseren en structureren

De Balie biedt jou:

Je hebt de unieke kans om bij een organisatie stage te lopen met grote en kleine evenementen, op een van de mooiste werkplekken van Amsterdam, een kleine stagevergoeding, daarbij een kijkje in de keuken te nemen bij een begrip als De Balie met een zeer breed netwerk en gratis toegang tot alle evenementen van De Balie!

Een korte motivatie (max. 500 woorden) en je CV kun je voor dinsdag 5 juni richten aan:

Ineke Rinzema , programmamaker politiek / redacteur, bij voorkeur per e-mail: ineke.rinzema@debalie.nl

of per post:

De Balie, afdeling politiek  t.a.v. Ineke Rinzema
Kleine – Gartmanplantsoen 10
1017 RR Amsterdam

Losser = saai?

Na een regenachtige fietstocht van Enschede naar Losser is de ontvangt zoals dat hoort. Burgemeester Sijbom, met ambtsketen en al, staat tussen de plaatselijke rommelmarkt voor ‘zijn’ gemeentehuis. Met trots horen we Sijbom in de raadzaal de ins & outs van de gemeente vertellen. Met slechts 22.000 inwoners blijkt Losser toch een groter opppervlak te hebben dan de gemeente Den Haag. Het gesprek gaat over de dynamiek van een kleine gemeente, financiële krapte en het stimuleren van lokale initiatieven. Het mag gezegd, het besturen van Losser is alle behalve saai. Niet te groot om onpersoonlijk te worden en niet te klein om ook bloeiende activiteiten te hebben. Een mooi voorbeeld van besturen dichtbij de burger.

Losser, zo gek nog niet

Na een bezoek aan het splinternieuwe clubhuis, afgelopen maanden gebouwd door 100 vrijwilligers, in de Academie definitief om. In Losser lukt het om met relatief weinig middelen grootste initiatieven uit de grond te stampen. Er zijn veel vrijwilligers, een levendige ondernemersvereniging en een fantastisch landschap. Om dit laatste van dichtbij te kunnen meemaken trekken we als slotstuk met Natuurmonumenten door de natuur rond het dorp De Lutte. Hoewel de aardstralen (en de naar verluid mysterieuze effecten) ons om de oren vliegen, ontstaat er in de groep een common sense: Dat Losser, dat is zo gek nog niet. Een tevreden burgemeester zwaait ons uit en wij sprinten door naar Enschede.

Roombeek in Enschede

Één dag voordat het twaalf jaar geleden is dat de wijk Roombeek in Enschede werd weggevaagd door de vuurwerkramp, bezoekt de Academie de hernieuwde wijk. Samen met Sharon Dijksma, Rolf (van de gemeente Enschede) en Ton (programmamanager) lopen we door de wijk. Het is verbazingwekkend hoe weinig er nog van de ramp is terug te vinden. Op het veld waar de grond tot meer dan een meter is weggeboord met de ramp is nu een klein monument en een gedenksteen te vinden. Het is het gevolg van uiteenlopende meningen over hoe de ramp herdacht moet worden, groots en met veel aandacht of juist klein en bescheiden. De juiste vorm lijkt te zijn gevonden, in het grasveld liggen grote stenen platen in de vorm van een huis, waarvan een deel bestaat uit een stippellijn. Verwijzend naar de huizen die er ooit hebben gestaan en alles wat er niet meer is of er juist nog gaat komen.

Roombeek = architectuur

Wie door Roombeek loopt kan niet anders dan concluderen dat er goed is nagedacht. Het blijkt de uitkomst te zijn van een nauwe samenwerking tussen de bewoners, de gemeente, architecten en stedenbouwkundigen. Het resultaat mag er zijn. Zowel één van de mooiste als één van de lelijkste bouwwerken staan in deze wijk. Typische rijtjeshuizen afgewisseld met zelfstandig ontworpen huizen en sierlijke straatelementen geven de wijk een frisse maar ook toegankelijke uitstraling. Het lijkt goed gelukt om na de kale vlakte uit 2000 een nieuwe wijk voor en door bewoners uit de grond te stampen. Als u eens in Enschede bent is Roombeek absoluut de moeite waard, er staan een aantal boeiende musea.

Bier en Sharon

Met Sharon Dijksma sluiten we de boeiende dag in het Twentse af. Zoals dat hoort drinken we bier op de markt. We blikken terug op dag, deze was fantastisch. Twee totaal andere steden, maar in een boeiende uithoek van het land. Tegen de verwachtingen in: niet saai, innovatief en dichtbij de burgers. Daar kunnen andere gemeenten nog wat van leren. Ter afsluiting kijken we ook vooruit op carrière van Sharon. Na twintig jaar politiek is ze nog maar 41. Duidelijk tijd voor iets anders. En wat zou het mooi zijn als deze vrouw met al haar ervaring het onderwijsveld kan komen versterken. Ik ben erg voor. Zou zeggen tegen alle MBO-instellingen.. grijp die kans, ze is op de markt!

(Foto_ Flickr: Fwesterhof)

“In dieser Armut, welche Fülle! In diesem Kerker, welche Seligkeit” (Goethe).

Johan Fretz

Vorige week was zijn naam ineens overal. Op Facebook, op Twitter, in de krant en hij zat aan tafel bij Pauw en Witteman: Johan Fretz. Hij schreef een boek getiteld ‘Fretz 2025′ en maakte dit prachtige filmpje over hoop, durf, liefde en hét momentum. Het filmpje raakte me. Goed ook. Het is een combinatie van een prachtig soort eenvoud met een kern van ontegenzeggelijke waarheid. Het is het soort filmpje dat je tien keer achter mekaar afspeelt en waar je dan nog steeds kippenvel van krijgt (u kent ze wel). Het soort filmpje dat je eigenlijk iedere ochtend even moet kijken zodat je positief en levenslustig aan je dag begint. Elke dag opnieuw. Ook het boek is briljant. Een boek dat je niet digitaal wilt lezen, maar zo een die je koopt omdat je wil dat het in je boekenkast prijkt. Voor later. Voor de heb. Zodat je het nog eens helemaal kunt lezen. Omdat het je raakt.

Overvloed

Zowel het filmpje als het boek hebben me aan het denken gezet. Over onze huidige maatschappij. Over het oeverloze geklaag van mijn generatie. Over onze kansen. Onze mogelijkheden. Over ons idealisme. Over de overvloed en weelde van vandaag de dag.

The sky is the limit

Volgens de Van Dale is een ideaal: ‘een gedachtevoorstelling van iets dat de volmaaktheid benadert’. In mijn ogen bestaat een ideale wereld niet. Deze zal namelijk pas bereikt worden als (het leven op) de wereld voor iedereen aan die volmaaktheid reikt. Desalniettemin lijkt er een tendens in de samenleving gaande waarin overvloed, abondantie en exuberantie in grote mate invulling geven aan het begrip ideaal. Hoe meer, hoe beter. Je leven leiden in overvloed. Sociale status die afhankelijk is van wat je hebt, in plaats van wat je kunt of wie je bent.
Er zijn keuzes, mogelijkheden, opties, alternatieven en voorkeuren in overvloed. Alles kan. Niets is te gek. The sky is the limit.

Keuzestress

De huidige generatie jongeren bevindt zich, volgens de makers van de VPRO-documentaire Generatie Y, in een gejaagde samenleving. Een individualistische omgeving waarin prestatie, bezit en succes de boventoon voeren. Men wil beroemd worden, gezien worden, carrière maken, netwerken, doelen nastreven, idealisme verwezenlijken, status verwerven, opvallen, een sprankelend leven leiden, reizen, wijsheid vergaren, iets bijdragen en dat alles als het even kan ook nog met een prachtig huis, een mooie auto en genoeg geld op de bank. Al deze mogelijkheden hebben ervoor gezorgd dat depressie inmiddels volksziekte nummer één is in onze maatschappij. Jongeren ervaren al een gevoel van zware keuzestress op de middelbare school. Mijn generatie is niet snel tevreden, wil altijd meer. Groot, groter, grootst. Snel, sneller, snelst.

Slachtofferrol

Met enige regelmaat krijgt ‘onze huidige tijdsgeest’ of ‘de expansiedrang van het kapitalisme’ de schuld van de bestaande overvloed. Ja, er staan twintig smaken jam in de supermarkt waar we uit kunnen kiezen. Ja, er zijn tientallen studiemogelijkheden. En ja, we kunnen tegenwoordig alles doen wat we willen. En dat alles, dat is veel. Maar toch. Is het wel terecht dat wij, als in de jongeren generatie van nu, onszelf zo regelmatig slachtoffer maken van al die keuze mogelijkheden?

De Essentie

Feit is dat we leven in een tijdsgeest waarin alles mogelijk en binnen handbereik is. De wereld wordt steeds kleiner en wij willen steeds groter worden. Maar vliegen we niet in sneltreinvaart aan de essentie van het bestaan voorbij? Ligt het niet voornamelijk aan onszelf dat we zo ontevreden zijn. Moeten we eigenlijk niet enorm dankbaar zijn dat wij leven in een periode waarin we (nagenoeg) alles kunnen doen wat we willen? Waarin we zelf de regisseur van ons leven zijn en zelf bepalen hoe we het pad van onze toekomst zien. Waarom klagen we altijd?

Doe iets

Mijns inziens mogen we enorm dankbaar zijn voor de talloze mogelijkheden die ons vandaag de dag geboden worden. Vroeger, en deze vroeger is nog niet zo lang geleden, ging je als meisje niet studeren. De huishoudschool wellicht en dat was het dan. Je trouwde, kreeg kinderen en zorgde daar vervolgens voor. Mijn moeder was het eerst meisje op het Gymnasium zo’n veertig jaar geleden. Zo snel kan het gaan. Zo snel is het gegaan.

In charge

Veertig jaar later klagen wij over depressie, over de leegheid van ons bestaan, over het missen van de echte connectie en alsmaar doorgaan, omdat ‘de maatschappij dat van ons vraagt’. De grootst mogelijke onzin. We zijn nog altijd zelf de regisseur van ons leven, wij zijn in charge. Wij bepalen. De keuze om ons mee te laten slepen in de snelheid van het bestaan, is onze eigen keuze. Wij zijn geen slachtoffer, we maken onszelf slachtoffer. De reden daarvoor is dat wanneer we ongewild en onverhoopt falen, het systeem de schuld kunnen geven van onze mislukking en niet onszelf. Wij kunnen er namelijk niets aan doen dat het is mislukt, dat gebeurt nou eenmaal wanneer de maatschappij zoveel van ons vraagt. En zolang we iets of iemand de schuld kunnen geven, hoeven we de confrontatie met onszelf niet aan te gaan. De meest lastige confrontatie ooit, die met jezelf. Lekker veilig dus, die slachtofferrol.

Benut het momentum

Laten we onmiddellijk ophouden met het kruipen in de veilige slachtofferrol. Laten we gebruik gaan maken van alle opties die we hebben. Laten we de enorme kansen die we krijgen grijpen en inzetten om ons idealisme te verwezenlijken. Laten we de overvloed niet als bedreiging, maar als kans zien. En laten we vooral ophouden met klagen en iets gaan doen.

Of laten we inzien, zoals Johan Fretz het verwoord: ‘dat het land van de onbegrensde mogelijkheden niet het land is van de Stars & Stripes hier duizenden kilometers verderop, nee, die plek is hier: dat is Nederland’.

Benut het.

Nederlands succes?

Zal het Nederland lukken die Mannschaft te verslaan in de groepsfase en zich zo een plek in de finale weten te veroveren? Gaat Gesink, op tijd hersteld van zijn beenbreuk, mee kunnen rijden in de kop de Tourmalet omhoog of worden de dopingperikelen rondom de Rabobankploeg hem teveel? En gaat Epke Zonderland ditmaal zonder fouten zijn oefening afmaken en zo het langverwachte turngoud voor Nederland binnenslepen? Wat een spanning en sensatie.

Sportcircus

Voor velen zal sport entertainment zijn en een licht gevoel van nationale trots geven, maar voor mij is sport meer dan dat. De maandenlange voorbereiding, de hoop op deelname aan de Spelen, de teleurstellingen van blessures, de beeldvorming in de media, de Oranjegekte, dopingperikelen. Het is een fascinerend sportcircus dat verrassend veel overeenkomsten vertoont met de politiek en het campagnevoeren. Nu we het einde van het Academie jaar naderen, lijkt me dit dan een mooi moment om terug te blikken op een aantal onderwerpen die in sessies aan bod kwamen en ook van belang zijn voor de sportwereld en alles wat daarmee te maken heeft.

Olympische Spelen in Nederland

Een goed voorbeeld is de kandidatuur voor de Olympische Spelen in Nederland in 2028. Alhoewel de aanmelding pas in 2019 gedaan hoeft te worden, is het NOC NSF al druk bezig met het bepalen van de juiste strategie (Campagnevoeren in de praktijk), onderzoeken steden als Amsterdam en Rotterdam, maar ook kleinere steden wat de mogelijkheden zijn qua locaties (Stad en Samenleving), zijn lobby comités actief bezig de Nederlandse politiek te overtuigen van de voordelen (Lobbyen) en kwam groot in de media dat minister van Volksgezondheid Schippers de hoge kosten verzwegen had (Pers en Media).

Dopingperikelen

Een ander voorbeeld zijn de beschuldigingen van dopinggebruik in de Rabobankploeg tot 2007. Niet alleen is het merk Rabobank (Branding & Pitching) nu enigszins beschadigd, hoewel Rabobank hier geen consequenties aan lijkt te verbinden, maar ook zal de fietsploeg tijdens de Tour de France komende zomer in de media continue worden herinnerd aan de beschuldigingen. De ploeg zal een goede campagne moeten voeren, om het opgelopen gezichtsverlies te verminderen.

Wuppies, Welpies en Beesies

En laten we als laatste de ultieme marketing truc van de Albert Heijn niet vergeten. Hoewel Boris Nihom zijn afschuw tijdens de sessie Branding en Pitching uitsprak voor de acties van de supermarktketen, wachten we allemaal in spanning af waar ze deze voetbalzomer weer mee gaan komen. Na de Wuppies, de Welpies en de Beesies, krijgen we dit jaar de … ? Een briljante campagne die wederom weer de oranjegekte in Nederland zal doen opleven. Ik kan niet wachten.

Foto via Flickr: chrisjohnbeckett

In andere gevallen:

Alle merken (Coca-Cola; PVDA) die je iets willen verkopen (frisdrank; sociaal-democratie of wat daarvoor door moet gaan) zetten zo hun marketingtrucs en campagnestrategieën in.

Bhagwan Shree Rajneesh (1931-1990), later Osho, had de nieuwe wereld en de nieuwe mens aan de man te brengen. Op het hoogtepunt had zijn Bhagwanbeweging wereldwijd zo’n 500.000 volgelingen, die rode en oranje kleding droegen en vervuld waren. Vervuld van wat Bhagwan ze vertelde. Wat uiteindelijk kon leiden tot verlichting.

Sommige leden wilden hun ideaal van een bewustzijnsverandering in de praktijk vormgeven en gingen samenleven in communes. Van daaruit zou een nieuwe wereld kunnen ontstaan. Los van enige politieke orde, want Bhagwan vond de problemen waar de wereld begin jaren tachtig mee kampte veroorzaakt door politici, die hun problemen zelf ook maar moesten oplossen.

Omring je voor die nieuwe wereld met rijkdom en liefde, begeer niet, leef in het nu, stel je leven in dienst van iets (Bhagwan), overbekende, ondertussen haast versleten mantra’s zijn het.

Zorba. The Budha.

De Nederlandse afdeling van de beweging beschikte over een krachtig middel, marketingtruc en campagnestrategie ineen. Ze gebruikte geen grote reclame-uitingen om kooplust op te wekken, of deelde geen beduimelde folders uit in de buurt van uitgaansgelegenheden, nee, ze exploiteerde zelf een uit wit marmer opgetrokken discotheek midden op de hippe Wallen. Dé manier om nieuwe, jonge mensen aan je te binden: zeker als je ‘m ‘Zorba the Budha’ noemt.

Ook andere technieken die de beweging toepaste bewijzen dat Bhagwan naast een nieuw-religieus leider ook een merk was. (Of heeft iedereen die een nieuwe wereld komt brengen trucs nodig? Of die nu verlicht is, doordrenkt van Coca-Cola, of eerlijk en sociaal.)

Kijk zelf maar.

‘Doemdenken, drank en mooie vrouwen’

Film- en televisiegoeroe Frank Wiering bezocht in 1984 een commune van de Bhagwanbeweging op de Veluwe. Hij was zelf op zoek naar verdieping en kwam via Zorba the Budha met Bhagwan in aanraking, omdat ‘doemdenken, drank en mooie vrouwen’ voor hem ‘dicht bij elkaar liggen’. In de VPRO-documentaire ‘De nieuwe mens’ doet hij verslag van zijn zoektocht en spreekt hij intensief met vier leden.

Twintig jaar later – als de Bhagwanbeweging niet meer bestaat – zoekt hij deze vier, Dassana, Ekanto, Ojas en Preyas, weer op voor de vervolgdocumentaire ‘De meester en het echte leven’. Wat is er van ze terecht gekomen? (De titel verraadt veel.)

‘De nieuwe mens’ en ‘De meester en het echte leven’ zijn dus hier te zien.

Beeld: Still uit ‘De nieuwe mens’

Eind augustus verschijnt Wat Hebben We Weer Genoten. Aan dit boek over mijn reis door Afrikaanse landen die in het verdomhoekje zitten, werkte ik het afgelopen jaar onafgebroken. Nu de definitieve deadline nadert geef ik de eerste 750 woorden alvast prijs.

„Dus je gaat naar Soedan?” vraagt de partner van het advocatenkantoor na afloop van het sollicitatiegesprek. De boord van mijn overhemd knelt, in de liftspiegel schrik ik van een rood gezicht dat van mij blijkt te zijn. De lift zoeft van de hoogste verdieping naar de begane grond. De partner is een eik die stevig geworteld is in vruchtbare Hollandse klei. Zijn krijtstrepen maatpak hangt losjes over zijn brede schouders. Maatwerk. Of hij boeken leest betwijfel ik.

„Dat klopt,” zeg ik.

Het was me tot dusverre niet gelukt in echte mensentaal uit te leggen waarom ik naar de Hoorn van Afrika wilde. En Afrika als reisbestemming heeft onaangename sociale implicaties. ‚Afrika’ zeggen splijt de mensheid in tweeën. Er bestaat een groep mensen die Afrika verheerlijkt, wereldmuziek aanschaft, en denkt dat we nog een hoop te leren hebben van de levensvreugde die daar aan de orde van de dag is.

Je hebt ook een groep die Afrika als een diepe put ziet waar belastinggeld naartoe wordt gebracht.

Ik reken de partner tot de laatste groep. Een groeiende groep, en een absolute meerderheid op de Zuidas.

Naar Afrika gaan is voor mensen uit de laatste groep hetzelfde als beweren dat jouw blik ruimer, weidser en mondainer is dan die van de ander. Dat je een avonturier bent, of erger, een weldoener. Dat ontwikkelingshulp moet worden opgeschroefd. Dat wij bloed aan onze handen hebben. De mensen uit de laatste groep zijn luie toeristen – nee, fascisten die de politieke en sociale misstanden negeren en liever in behaaglijk en gecapitonneerde luxe van zorgvuldig afgeschermde hotels verblijven.

Deze gevaren zie ik, maar ik mag niet falen. Niet na al die intelligentietests, psychologische onderzoeken, juridische casussen en het naar  tevredenheid antwoord geven op de vraag: hoe ziet jouw privé-leven er uit?

Dat ik van plan was Soedan te bezoeken had ik me per ongeluk eerder laten ontvallen, en er wordt van mij verwacht dat het een rationele beslissing is geweest. Het enige wat dan rest is het spelen van de toerismekaart.

„Wat ga je daar eigenlijk doen, in Soedan?” informeert de partner.

„In Soedan?” vraag ik schaapachtig, „Er zijn daar een heleboel mooie piramides, die zelden bezocht worden.”

„Werkelijk?” zegt hij. Zijn ogen dwalen af naar zijn telefoon, die al een tijdje piept en zoemt. Tijdens de sollicitatie zelf was zijn blik al onvast geweest, vanaf de hoogste etage konden we heel Amsterdam overzien. Ik stelde me voor dat een dergelijk uitzicht de holenmens in de partner bevredigt. Inzicht in een juridisch dossier en overzicht op een steppe of stad liggen in elkaars verlengde. Of zijn gedachten dwaalden af naar de nieuwe advocaat-stagiaire.

„De mensen schijnen ook heel aardig te zijn,” ga ik verder. Dat Soedanezen aardig zijn heb ik van iemand gehoord en hoewel ik dat toen een aannemelijke stelling vond, klinkt het nu ik het mezelf hoor zeggen niet meer aannemelijk.

Naïef is het woord.

„Maar is daar geen oorlog?” dringt hij aan. De liftdeuren wijken en we betreden de grote glanzende marmeren vloer van de begane grond. Onze voetstappen galmen beschaafd in het hoge, ruime vertrek. Omdat in Soedan de grootste genocide sinds de Tweede Wereldoorlog heeft plaatsgevonden en er sprake was van een burgeroorlog die binnen niet al te lange tijd door een referendum dreigt op te laaien, acht ik ook dit onderwerp voorlopig ongeschikt voor verdere opheldering.

„Concreet blijven,” zeg ik tegen mezelf, „Concreet blijven, niet afdwalen.”

Ik staar naar de glimmende neuzen van mijn schoenen. „Er wordt zo nu en dan wel eens gevochten,” geef ik toe, „maar zolang je de Nijl volgt merk je daar eigenlijk niets van.”

De partner kijkt me onderzoekend aan, alsof ik zojuist een complexe juridische  kerstboom heb opgetuigd. Tijdens het sollicitatiegesprek tuigde ik ook al een complexe kerstboom op. De verkeerde kerstboom, moet ik er bij zeggen.

We bereiken de hoge, traag draaiende glazen deur.

„Je hoort snel van ons,” zegt de partner.

We gaan ieder ons weegs; hij terug naar zijn bureau om bedrijven te begeleiden in hun opheffing, splitsing of fusie; ik naar buiten, waar een oktoberregen begonnen is de Zuidas schoon te spoelen.

De volgende dag wordt er gebeld: slecht nieuws. Daarna staar ik lang uit het raam tot het buiten donker is geworden.

Plotseling dringt de behoefte aan woestijnen zich op. Als ik ga mislukken, en daar lijkt het op, dan kan dit maar beter onopgemerkt plaatsvinden.

In Soedan bijvoorbeeld.