Het beloofde een spannende strijd te worden: afgelopen weekend stond in het teken van ‘onderhandelen’, inclusief tips van voormalig politicus Ed. Van Thijn en een heus onderhandelingsspel. De voltallige Academie was vrijdagavond twee uur lang muisstil tijdens de verhandeling van (oud-burgemeester van Amsterdam) Van Thijn; op zich al een prestatie van formaat. Bovendien werden zijn ervaringen uit de praktijk gretig genoteerd, en de volgende dag toegepast. Een strijd werd het die zaterdag zeker: VVD en D66 zagen hun kabinetsdeelname onverwacht in rook opgaan, de PVV tierde de gehele dag tegen de linkse elite en formateur Van Bruggen gaf uiteindelijk zijn opdracht terug aan de Koningin. Een reconstructie.

De deelnemers waren over de partijen verdeeld, de regels van het spel duidelijk uitgelegd: zorg aan het eind van de dag dat jouw partij deelneemt aan het kabinet (minstens vier partijen) en voldoe aan je persoonlijke geheime opdracht. Buiten de kamer van de formateur barstten de onderhandelingen los, alle academici schoten vol spanning door het bkb-kantoor. Welke coalitie’s zijn mogelijk gezien het (fictieve) aantal zetels? Welke partijen genieten mijn voorkeur en hoe haal ik mijn doel?

Na twee mislukte formatiepogingen bij Van Bruggen door het CDA, onderhandelden de VVD, D66, PVDA en GroenLinks formeel over een progressief Paars/Groen kabinet. Oog voor de sociaal minder sterken in de samenleving, zeer vooruitstrevend én liberaal; een parel voor de formateur. Na zes uur te hebben onderhandeld met verschillende coalitie’s kwam het slechts aan op een formaliteit: de handtekeningen konden onder het akkoord worden gezet. De twee liberale partijen, die bij voorbaat aangaven niet anders dan met elkaar te willen regeren, knepen elkaar in de wangen; ze waren eindelijk verlost van J.P. Balkenende.

Ondertussen ging het informele gekonkel buiten gewoon door. De vijf (!) sociale partijen vonden elkaar in de krochten van Politiek Den Haag. Niet vies van achterkamertjespolitiek, machtsmanipulatie en trainerings-tactieken spraken het CDA, de PVDA, GroenLinks, SP en CU over een zeer sociaal plan met een behoorlijke christelijk-conservatieve tint. Dit bleef niet onopgemerkt. Het volk begon zich te roeren, het aanwezige journaille was in rep en roer en uiteindelijk gaf het jonge ding uit de achterban de doorslag: de PVDA en GroenLinks stapten uit de besprekingen met VVD en D66.

De liberalen reageerden furieus en formateur Van Bruggen verweet links zowel gebrekkig leiderschap als het bewust traineren van de coalitiebesprekingen. Of deze laatste aantijging op waarheid berust blijft in het midden, vast staat dat volgende liberale pogingen tot de vorming van een kabinet om dubieuze redenen mislukten. De formateur zag zich genoodzaakt zijn opdracht terug te geven aan de Koningin.

Joris Tjaden, de nieuwe formateur, sloot in no time een regeerakkoord met de vijf sociale partijen: oerchristelijk, conservatief en zeer sociaal. Cynisch werd vastgesteld dat hieraan naast twee winnende (GroenLinks en CU) partijen, maarliefst drie verliezers (CDA, PVDA, SP) deelnamen. Met behulp van politiek met een kleine p bleef Balkenende op zijn post als primus inter parus, als leider van een Stracciatella-kabinet. De linkse elite, waar nota bene de PVV de gehele dag tegen fulmineerde, had elkaar in the end op slinkse wijze gevonden.

‘There is no such thing as bad publicity’. Dat biedt hoop voor de toekomst; Wilders-wise.