Ze zeggen dat Europa niet leeft. Maar daar lijkt het niet op. De Amsterdamse Melkweg was uitverkocht voor I Vote Europe. En de live uitzending van NOVA Politiek trok meer dan een half miljoen kijkers. Europa kiest een nieuw Europees Parlement.

Juni 2009. Europa kiest een nieuw Europees Parlement. Aan de vooravond van die verkiezingen was in de Amsterdamse Melkweg een speciaal programma bomvol Europa. I Vote Europe trok een bont gezelschap van gasten en bezoekers. Musici, schrijvers, politici, lijsttrekkers en filmmakers wisselden in rap tempo van perspectief. Waar moet het naartoe met die Europese Unie? De Nederlandse lijsttrekkers vochten het uit in een serie verhitte debate battles en vanuit de MAX was er een rechtstreekse uitzending van NOVA Politiek.

Ze zeggen dat Europa niet leeft. Maar daar lijkt het niet op. De Melkweg was uitverkocht. En de live uitzending van NOVA Politiek trok meer dan een half miljoen kijkers.

I Vote Europe was een initiatief van de Nederlandse vertegenwoordiging van de Europese Commissie en werd mede mogelijk gemaakt door het ministerie van Buitenlandse Zaken. BKB organiseerde het evenement.

Een van de debate battles. Deze tussen Hans van Baalen (VVD) en Ruud van Eijle (CU-SGP). Overigens slaagt geen van beiden erin een finaleplaats te behalen.

En toch: Europa is complexe materie, de traditionele idealen van Europese eenheid lopen vaak stuk op een weerbarstige praktijk van ondoorzichtige regelgeving. Het is een van de thema’s in het openingsgesprek tussen staatssecretaris Frans Timmermans en schrijver Frank Westerman. Wie zich verdiept in de EU-regelgeving, verliest al snel het menselijk aspect uit het oog. Timmermans merkt in dit verband op dat de EU vaak als een instrumenteel en abstract verhaal gepresenteerd wordt en dat EU-regelgevers in hun taal simpelweg geen aansluiting vinden bij de Europese staatsburgers.

Zowel Timmermans als Westerman constateert dat Europese integratie veel weerstand oproept. Timmermans: ‘De onderlinge afhankelijkheid die eerst als veiligheidsgarantie werd gezien, wordt nu ervaren als een bedreiging.’ Westerman blijft liever positief: ‘Kankeren kan altijd, natuurlijk. Er is altijd wel een voorbeeld aan te halen van iets dat niet deugt. Maar ik ben nog steeds erg blij met dat beeld van een Sarkozy en een Merkel die de brug van Frankrijk naar Duitsland oversteken.’

Aansluitend leidt Timmermans het nrc.next identiteitsdebat met gasten Rob Wijnberg, Bas Heijne en Nausicaa Marbe. Daarin duidden ze het probleem met Europa. Over vertrouwen zei Timmermans: ‘We veranderen steeds meer van een trust me-democratie in een show me-democratie.’ Rob Wijnberg over idealisme: ‘Een ideaal is iets waarvan je weet dat je het niet zal bereiken, maar waarvoor je toch bereid bent te strijden. Dat zijn we kwijt.’

Frits Bolkestein en interviewer Lennart Booij

Even later schuiven twee oudgedienden aan tafel. Frits Bolkestein en Jan Marijnissen. De twee staan op veel punten tegenover elkaar. Marijnissen wil Europese integratie ‘temporiseren’. Voor Bolkestein gaat het niet snel genoeg. Volgens Marijnissen worden de nationale democratieën ontmanteld ten koste van een oppermachtig Brussel. Bolkestein ziet juist dat het democratisch gehalte beter wordt. Marijnissen wil uitspraken van nationale rechters laten prevaleren boven die van het Europese Hof. Volgens Bolkestein zet Marijnissen daarmee de bijl aan het fundament van de Europese rechtsgemeenschap. Over een ding zijn ze het wel eens, er hoeven even geen nieuwe lidstaten bij.

Felix Rottenberg interviewt Neelie Kroes, Eurocommissaris voor Concurrentie en Mededinging, onbetwist Nederlands machtigste vrouw in Europa. Ze vertelt over haar ervaringen in de Commissie en over wat haar motiveert en fascineert. Ze geeft ook een stemadvies aan het overwegend jonge publiek: ‘Kies de beste! Stem op een partij die constructief denkt over Europa. En kies een vrouw!’ Want vrouwen zijn betere team players, volgens Kroes.

Ondertussen vindt in de Mediaroom het Grote Kleinepartijendebat plaats. Niet alleen conventionele partijen dingen naar een zetel in het europarlement. Want er zijn talloze kleine partijen die misschien minder opvallen in de Nederlandse media, maar die niet minder hard campagne aan het voeren zijn.

De lijsttrekkers van alle partijen die meedoen aan de verkiezingen, behalve de PVV (die de uitnodiging voor I Vote Europe heeft afgewezen), gaan in een serie debate battles één-op-één de strijd aan, waarbij de stem van het publiek doorslaggevend is. De lijsttrekker die de meeste decibels weet te genereren gaat door naar een volgende ronde. De twee winnaars mogen het uitvechten in een finaleronde in de live uitzending van NOVA Politiek. Aan de hand van stellingen komen de verschillen tussen de partijen aan het licht. Zoals: “De opslag van kernafval is veilig genoeg om de bouw van kerncentrales te stimuleren.” Of: “Minder Europa leidt tot meer democratie.” En: “Europa moet het onverdoofd ritueel slachten van dieren verbieden.”

Neelie Kroes, Nova-presentator Twan Huys en Jan Marijnissen

Als dan de NOVA-jingle te horen is, wordt het stil in de zaal. Live vanuit de Melkweg leidt Twan Huys een uitzending die volledig in het teken staat van Europa. Opnieuw nemen gasten als Kroes en Marijnissen plaats. Ook Maarten van Rossem laat van zich horen. Tegen het eind van het programma mogen de twee finalisten Sophie in ’t Veld (D66) en Thijs Berman (PvdA) het podium op voor de laatste debatronde. De stelling: “Juist nu moeten we verder bouwen aan een vrije interne markt met vrij verkeer van goederen, personen en diensten”. De winnaar: Sophie in ’t Veld (D66) met een applaus van maarliefst 111 dB.

Voicst

Wie zou verwachten dat een zaal vol politieke tegenpolen er geen feestje van kunnen maken, heeft het mis. De eindtune van NOVA is nog maar nauwelijks bestorven of op het podium treedt Voicst aan voor een wervelend optreden.

De echte diehards volgen elders in de Melkweg nog een gastcollege van Maarten van Rossem of Andre Kouwel (Kieskompas) of zij analyseren Europese campagnefilmpjes met Kay van de Linde. Ook zijn er ‘Europese verkenningen’ die nu eens niet over politiek gaan, maar over muziek, cinema, literatuur of theater (met gasten als Lowlands-directeur Eric van Eerdenburg, filmmaker Martin Koolhoven, NTGent-directeur Johan Simons en schrijver Kader Abdolah).

Uiteindelijk gaan ouderwets de voetjes van de vloer op de bezwerende set van Zuco 103 Soundsystem en ‘u-stemt-wij-draaien’ Superstijl.