Vol spanning heb ik afgelopen maandag samen met mijn Italiaanse partner de Italiaanse verkiezingsuitslag gevolgd. Tot ons afgrijzen zagen we het toch al kleine verschil tussen Bersani en Berlusconi steeds kleiner worden, tot slechts 0,4%. Naast nog altijd populaire Berlusconi zien we ook ex-komiek Beppe Grillo op een nieuw toneel verschijnen. Deze Europa-scepticus heeft met zijn Vijf Sterren Beweging maar liefst 25,5% van de stemmen weten binnen te slepen. Zowel Berlusconi als de Vijf Sterren Beweging hebben aangegeven de hervormingen doorgevoerd door het technocratische kabinet Monti te zullen terugdraaien, daarnaast wilt Grillo zelfs de euro afschaffen. Uitspraken die economen doen huiveren en het vertrouwen van de markten zeker niet ten goede komen. De coalitie Berlusconi en de Vijf Sterren Beweging zijn echter goed voor 54,1% van de Kamer en 54,5% van het Senaat.

En dan… De verkiezing is nog maar net achter de rug of een nieuw schandaal komt aan het licht: Berlusconi zou voor 3 miljoen euro een Senator hebben omgekocht. Hoe kan Italië deze gladde aal belonen met zoveel stemmen? Hoe kan een ex-komiek met een onduidelijk partijprogramma meer dan 1 op de vier Italianen overtuigen op zijn partij te stemmen?

Het gevoel gaat diep en Italianen zijn een in zichzelf gekeerd volk. Ze consumeren de pulp op Berlusconi’s media-kanalen en vestigen hun aandacht in het algemeen zelden op wat het buitenland bericht. De schuld voor de misère wordt allicht voornamelijk gelegd bij Brussel en de euro. Sinds de lira is vervangen en de crisis heeft toegeslagen is dit de ‘gewone Italiaan’ inderdaad duur komen te staan. De werkloosheid ligt rond de 11% en onder jongeren zelfs rond 37%. De koopkracht van ouderen zou door de jaren geen met 1/3 zijn gedaald. Jong en oud vliegen uit naar het buitenland om daar hun brood te verdienen. Er bestaan dorpen die in de zomer omtoveren in spooksteden vanwege het aantal seizoen werkers dat de streek verlaat. Er wordt nog veelvuldig gebruik gemaakt van netwerken om aan werk te komen. Wie geen connecties heeft zal genoegen moeten nemen met minder passend werk. Een universitair diploma zal daarbij weinig baten. Veel Italiaanse jongeren worden daarom geforceerd om (terug) bij hun ouders te wonen gezien ze niet aan de bak komen. Maar ook met een baan ben je nog niet verzekerd. Het is niet uitzonderlijk sinds de financiële crisis dat de baas een maand geen loon kan betalen. Misschien zelfs tot drie of vier maanden. Toch wilt men die baan niet verliezen, want wie werkloos wordt kan in het zwarte circuit terechtkomen. De mensen wachten af in de hoop op verbetering.

Amnesty International tikte Italië niet lang geleden op de vingers vanwege de arbeidsomstandigheden van immigranten. Helaas vallen ook veel Italianen ten prooi aan werknemers die hun slechte voorwaarden aanbieden. Werkloze Italianen voelen zich geforceerd zwart werk te accepteren waarbij men werkdagen maakt van 10-12 uur, zonder recht op vrije dagen voor magere salarissen á 500 euro per maand of zelfs minder. Genoeg redenen voor sterke onderbuikgevoelens dus. En daar staan de charismatische leiders, gewone mannen die het hebben gemaakt, the Italian dream. Een aanhanger van Silvio Berlusconi zei zelfs ten overstaan van de media hem als een half-god te beschouwen. De omstreden ex-premier en de komiek Grillo spreken Italianen meer aan dan de ‘stoffige professor’ Monti. Men begrijpt niet de nood tot bezuinigingen of wilt het niet accepteren. De geïnformeerde Italiaan houdt zijn hart vast. Wat het te vormen kabinet gaat beslissen zal Italië er bovenop of eronder kunnen krijgen. Zal de zieke man van Europa genezing vinden?

Foto  van Ylbert Durishti via Flickr