Zorgt de ideologische impasse van de PVDA voor meer stemmers op de PVV?

Terwijl Joost Zwagerman een aantal jaren geleden een pamflet schreef over de schaamte voor links, lijkt er tegenwoordig steeds meer sprake te zijn van een schaamte voor rechts. Het grootschalige onderzoek dat onder PVV stemmers is uitgevoerd heeft de discussie over de schaamte om op Wilders te stemmen in het hart geraakt. Het blijkt dat veel mensen niet voor hun stem op de PVV durven uitkomen, uit angst voor de stempel die ze als  ‘Wilders stemmer’ krijgen opgedrukt. `Kortzichtig, xenofoob, polariserend en laag-opgeleid’.

Hoogtij dagen van links chauvinisme

Zwagerman behoort tot de generatie die de leeftijd heeft bereikt om veel herinneringen te hebben aan wat ze zelf `de hoogtij dagen van het linkse chauvinisme` noemen. Het was destijds geen vraag of je links zou stemmen, als goed en fatsoenlijk mens stemde je gewoon links, daarover bestond geen twijfel. Tegenwoordig lopen veel voormalig PvdA aanhangers echter met het lood in de schoenen naar de stemhokjes. Want je kunt wel links willen stemmen, maar waar stem je dan eigenlijk nog op? Deze verwarring komt het meest tot uiting in drie centrale thema`s: Het normen- en waardendebat, het multiculturele drama en de slechte stand van zaken in het onderwijs en de zorg. Op welke manier heeft de PvdA inhoud proberen te geven aan deze thema`s?

Onderwijshervormingen

Het nieuwe leren zorgt voor steeds mondigere burgers, aangemoedigd door docenten geven leerlingen te pas en te onpas overal hun mening over. De toenemende maatschappelijke ergenis over een gebrek aan respect tegenover leraren, politieagenten of andere gezaghebbende personen, vormt een lacune op links. Een leemte waar de PVV handig op inspringt. Daarnaast hebben volgens velen de doorvoering van de tweede fase en de introductie van het VMBO voor een verregaande nivellering van het onderwijs gezorgd. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. De tweede fase is gebaseerd op het zogenaamde zelf leren studeren. Het zelfstudie-uur is daar een goed voorbeeld van, dit om leerlingen voor te bereiden op een opleiding in het hogere of academische onderwijs waar ook een zekere mate van zelfstandigheid en zelfredzaamheid wordt verwacht.

Weinig modelleerlingen

Veel kinderen zijn echter niet de modelleerling voor dit systeem en worden zodoende dus niet voldoende geprikkeld om zelf aan de slag te gaan. De overgrote meerderheid van allochtone jongeren komt volgens onderzoek op het VMBO terecht. Deze grote en brede VMBO trajecten bieden echter onvoldoende aansluiting bij de behoefte aan begeleiding van deze groep jongeren. Een falend onderwijsbeleid heeft dus ook gevolgen voor de immigratie. Voor een groot deel van de vroegtijdige schoolverlaters wordt gezocht naar alternatieven. Vaak belanden deze jongeren al in het criminele circuit, alvorens ze in een begeleidingstraject zitten. Dit wordt meestal vertraagd door langzame procedures, meervoudige diagnostiek en bureacratie. De lange wachtlijsten binnen de jeugdzorg hebben daarnaast bijgedragen aan de verergering van deze problematiek. Deze randgroepjongeren zorgen in de maatschappij voor steeds meer problemen. Denk aan incidenten die hebben plaatsgevonden in het openbaar vervoer, diverse woonwijken en tijdens grote bijeenkomsten. Burgers eisen in steeds grotere mate een harder optreden van politiek en jusititie. Wilders heeft dit gevoel van onvrede vorm gegeven in zijn frame.

Angst voor de confrontatie

Deze thema`s zijn lange tijd op een bepaalde manier onbesproken gebleven. De afgelopen tien jaar zijn er echter voldoende heilige huisjes binnen de sociaal democratie omver getrapt. De voorzet is gegeven door het inmiddels beroemde essay van Paul Scheffer, ‘Het multiculturele drama’. Na Scheffer kwam het incrimeren van Fortuyn. Ook zijn er toentertijd verschillende linkse politici overgelopen naar andere partijen omdat er binnen de PvdA geen aandacht was voor hun impopulaire agendapunten. Een beroemd voorbeeld is natuurlijk de overstap van Hirsi Ali naar de VVD omdat er binnen de PvdA geen aandacht was voor de punten van Hirsi Ali, die het wilde hebben over de keerzijde van het multiculturalisme en de positie van allochtone vrouwen in Nederland. Of het besluit van Leefbaar Nederland om Fortuyn alleen verder te laten gaan na het beruchte interview in de Volkskrant waarin hij de Islam een achterlijke cultuur noemde.

Duidelijke taal

De PvdA heeft het initiatief om debat te voeren over bovenstaande kwesties veel te lang uit handen gegeven aan andere partijen. Deze leegte is inmiddels handig opgevuld door de rechterflank van de politiek, met de PVV voorop. Deze drie leemten van links, vult hij op door duidelijke taal en harde lijnen. Meer respect voor ouderen, gezagdragers en leraren. De grenzen dicht en in Nederland alleen maar fatsoenlijke rechtschapen burgers die allemaal de Nederlandse taal spreken en zich aanpassen aan onze normen en waarden. Inmiddels heeft hij zoveel aanhangers dat niet alleen de laagopgeleide, xenofobe medemens op Wilders stemt. Maar als er wordt gevraagd wie er op de PVV gaat stemmen, blijft het vaak angstvallig stil. Verschillende actualiteitenprogramma`s besteden er aandacht aan, de schaamte van burgers voor hun stem op de PVV. Het blijkt steeds vaker dat mensen niet durven uitkomen voor hun voorkeur voor de PVV, uit angst voor de kritiek uit sociale kring. Omdat het niet `bon ton` is.

Verlangen naar duidelijkheid

In ieder geval heeft heeft de discussie de tongen losgemaakt. Afgelopen jaren initieerde Vrij Nederland diverse debatten over de crisis in de PvdA, maar tot nu toe is er geen antwoord. Gebrek aan een leider, gebrek aan visie, en dus ook gebrek aan een frame. Welke boodschap moet je blijven herhalen als er geen duidelijke visie is? Ieder begin van iets nieuws onder de bevolking wordt daarnaast ook gelijk cynisch de kop in gedrukt door de facebookgeneratie. De Occupy beweging heeft geen duidelijke opvatting en geen organisatie. Weten ze eigenlijk wel waar ze tegen demonsteren? Of aan de kritiek op de messias van deze beweging, de Sloveense filosoof Zizek. Die al twintig jaar fulmineert tegen het volgens hem failliete kapitalistische systeem. Met zijn dikke buik en vlassige onverzorgde uiterlijk ziet hij er eerder uit alsof hij onder de brug slaapt. Zodoende leent hij zich makkelijk voor een karikatuur. We zijn beter dan ooit in analyseren in wat er niet deugt.  Het lijkt wel alsof er tussen alle informatie, nieuws en meningen een sluimerende desinteresse overheerst.

Ideologische impasse eist haar tol

We leven tegenwoordig in een samenleving van netwerken, marktpartijen, maatschappelijke instituties en diverse nationaliteiten. Binnen deze chaotische orde is onder de bevolking een hang naar zekerheden ontstaan. Mensen hebben behoefte aan houvast en geborgenheid in tijden waarin alles onzeker is en snel verandert. De onduidelijkheid op links, waaraan de hele discussie over Uruzgan zeker niet heeft bij gedragen, is in ieder geval koren op de molen van de PVV. De ideologische impasse en zal zijn tol vragen. Schaamte of niet, stemmen kan immers anoniem.

Foto via Flickr – Brookenovan.