Het gevecht om de claim wie de kredietcrisis zag aankomen, en wie de beste oplossingen biedt, is begonnen.
De VVD bijt de spits af met een nieuw campagnefilmpje waarin de economie centraal staat. Begeleid door dramatische muziek worden beelden getoond van Mark Rutte die in 2008 al aangeeft dat er een crisis aankomt. In hetzelfde filmpje zien we Wouter Bos en Jan Peter Balkenende zeggen dat het allemaal wel meevalt. De VVD concludeert hieruit dat zij alles zagen aankomen, terwijl het kabinet “zijn kop in het zand stak”.
Dat maakt Rutte volgens het filmpje geschikt, en Bos en Balkenende ongeschikt, om ons land door de crisis te leiden. Rutte wist per slot van rekening wat er moest gebeuren. Het is interessant (misschien zelfs moedig) dat de liberale partij de crisis tot campagne punt probeert te bombarderen. Zeer veel mensen vinden immers dat een te ver doorgeschoten liberalisering van de bankensector tot de huidige crisis heeft geleid. Zouden al die mensen ook vergeten zijn wat de VVD nog meer zei toen de crisis begon?
De VVD stelde bijvoorbeeld – bij monde van fractievoorzitter Rutte – in de tijd waaraan het filmpje refereert (begin 2008) tot meer dan een jaar daarna (februari 2009), nog vrolijk dat er vastgehouden moest worden aan de Zalmnorm van 2 procent.
Voor de duidelijkheid: dat betekende indertijd een bezuinigingsslag van 40 miljard binnen twee jaar.
Om dit in perspectief te plaatsen: 40 miljard staat gelijk aan de som van de begrotingen van de ministeries van Defensie (8,1 miljard), Economische Zaken (2,7 miljard), Jeugd en Gezin (6,5 miljard), Justitie (5,9 miljard) Landbouw (2,5 miljard), Verkeer en Waterstaat (12,1 miljard) en VROM (1,3 miljard). En dan nog steeds moeten we ergens een miljard vinden om de 40 miljard te halen.
Rutte heeft er nooit over uitgewijd hoe hij de gewenste miljarden op tafel zou krijgen. Hij weigerde in de Tweede Kamer zelfs tot 25 keer toe de vraag te beantwoorden hoe de VVD 40 miljard euro in minder dan twee jaar tijd denkt te besparen.
Mellonomics in de Polder
Maar ook over het effect van de bezuinigingen liet Rutte weinig los.
Elke econoom weet namelijk dat als de economische klap dusdanig groot is dat we in een “liquidity trap” komen (mensen durven hun geld niet uit te geven, iedereen spaart, zelfs als rente percentages rond de nul komen te liggen), monetair beleid feitelijk geen effect meer heeft. Je kunt immers niet een rentepercentage van minus 5 procent rekenen om de mensen weer aan het lenen te krijgen. Op een dergelijk moment is fiscale stimulering essentieel om de klap te verzachten. Bezuinigen, aan de andere kant, zal de vraaguitval alleen maar verder vergroten. Heeft Rutte geen lering getrokken uit de geschiedenisboekjes?
In 1932 (net voor het uitbreken van de Grote Depressie), sprak de toenmalige Minister van Financiën van de Verenigde Staten, Andrew Mellon, de fameuze woorden:
“[Economic panic] will purge the rottenness out of the system. High costs of living and high living will come down. People will work harder, live a more moral life. Values will be adjusted, and enterprising people will pick up the wrecks from less competent people.”
Mellon stelde dus: als wij maar zorgen dat de overheidsfinanciën gezond blijven, en ons verder terugtrekken uit de economie (dus veel bezuinigen), dan zal de economie uiteindelijk zichzelf “reinigen”.
Het resultaat van Andrew Mellon’s bezuinigingsslag? Een extra push richting de ergste economische malaise in de moderne geschiedenis.
Politiek uit de Crisis komen
Rutte heeft de laatste maanden in de gaten gekregen dat zijn aanvankelijke reactie op de crisis niet klopte. Hij draaide als een ballerina zo snel 180 graden. Een maand nadat hij Van Geel zwart maakte omdat hij “de rekening naar toekomstige generaties doorschuift”, vindt Rutte een begrotingstekort van iets minder dan 4 procent opeens wel acceptabel. Kortom: dat draconische bezuinigingsbeleid is toch niet nodig.
Wist Rutte dus toch niet zo goed hoe het economisch ervoor stond, zoals in het filmpje wordt beweerd? Of sloeg hij gewoon oprecht de plank mis? Wanneer Rutte nu pretendeert dat hij de oplossing paraat had in 2008, doet hij wel een erg groot beroep op het korte termijn denken van de politiek.
This entry was posted on Wednesday, October 28th, 2009 at 10:55 am and is filed under 09-10.
Als afgestudeerde econoom is Daniel gefascineerd door de strategische kant van de politiek. Hij maakt zich druk over fundamentele vraagstukken, maar beseft dat communicatie een essentieel onderdeel is. Niet alleen de inhoud, ook de vorm is belangrijk. Je moet immers je tegenstanders kunnen overtuigen van je gelijk. Bij de BKB Academie hoopt Daniel deze kunst onder de knie te krijgen. Daarnaast wil hij graag bij de BKB Academie omdat hij later indirect of direct met de politiek in aanraking denkt te komen.
Leave a Reply