Op de Nederlandse ambassade in Berlijn praten Ockje Tellegen en Arthur den Hartog ons bij over politiek Duitsland. We staan aan de vooravond van de Duitse Bondsdag verkiezingen. Wat leeft er onder de Duitsers? Wat gaat er zondag gebeuren?

Het jaar 2009 wordt door Duitsers ook wel SuperWahlJahr genoemd: vele deelstaten hadden dit jaar verkiezingen. Deze worden beschouwd als opmaat naar de Bondsdagverkiezingen. Er zijn 5 partijen die meedoen. Door de relatief hoge kiesdrempel van 5% halen de kleine partijen de Bondsdag niet. Dat is in Nederland wel anders! Er is eigenlijk maar 1 positieve coalitie mogelijk: CDU/CSU samen met de FDP.

Terecht dat Duitsland zich zorgen maakt om de toekomst van haar parlementaire democratie: partijen sluiten elkaar bij voorbaat uit en de kiezer heeft geen keuze.
Een negatieve sfeer overheerst: niemand wil met niemand. De opkomst dreigt historisch laag te worden: slechts 77% van de Duitsers is van plan om te gaan stemmen en 35% zweeft tussen CDU/CSU en SDP. Bizar! Zwabberend tussen links en rechts, blijft het voor de analisten koffie dik kijken.

De Duitsers schijnen het allemaal niet zo erg te vinden. In een tijd van crisis heeft stabiliteit de voorkeur. Dan blijft alles hetzelfde. Duitsers zijn blij met die rust. Een taxichauffeur zei hardop wat veel Duitsers denken: ‘ Es ist mir egal.’

Nog nooit waren de campagnes zo inhoudsloos: geen enkel thema domineert. Niemand rept over de crisis, kernenergie, de hoge werkloosheid of belastingen. Politici leggen zich zo min mogelijk vast, met Angela Merkel aan het roer van een schip vol belofteloze woorden. Haar strategie lijkt ‘blijven zitten, niets doen en rustig afwachten.’
Zij heeft de Kanselbonus al in haar zak: populair onder de bevolking en geen enkele serieuze tegenkandidaat.

Oh oh, die Duitsers en hun hierarchische politieke structuren. De samenleving is coherent, vooralsnog trouw aan hun partij en tevreden met hun oude politieke kopstukken. Het is tijd voor een nieuw elan! De nieuwe generatie politici staat te popelen om het stokje over te nemen. Meer beweging, meer polarisatie! Het is wachten op het juiste politieke moment….

Want Duitsland is nog steeds erg angstig. Bang voor een drie partijen stelsel, bang voor extremen en bang voor onrusten. De zuilen lijken weg te vallen en de identificatie met politici wordt steeds kleiner. Daarom houdt Duitsland Nederland nauwlettend in de gaten: ons meerpartijenstelsel, de politieke participatie van immigranten en het individu voorop: staat Duitsland in 10 jaar op dezelfde voet als Nederland?

De Duitse media staan nog steeds voor een raadsel: zoveel zwevende kiezers, zo weinig inhoud, en zulke kleurloze campagnes.

Oh Duitse kiezer, bij wie wilt u horen? Waarheen gaat uw stem?